Kan grubu AB olan bir kişide A ve B alellerinin ikisi de etkisini gösterir; biri diğerini baskılamadığı için bu duruma eş baskınlık denir.
Kalıtım konusu, Mendel'in bezelyelerle yaptığı çaprazlamalardan yola çıkarak baskın ve çekinik alellerin nesiller boyunca nasıl aktarıldığını inceler. Genotip ve fenotip ayrımı, monohibrit ve dihibrit çaprazlamalar, soyağaçlarının yorumlanması ve eşeye bağlı kalıtım bu başlığın ana parçalarıdır.
Genetik varyasyonun kaynakları da işlenir. TYT Biyoloji sorularında bir çaprazlamanın sonucunda belirli bir fenotipin ortaya çıkma olasılığı, soyağacından genotip çıkarımı ya da temel genetik kavramlarla ilgili öncüllü yargılar sorulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Genetik varyasyon ve biyolojik çeşitlilikle ilgili,
I. Mayoz bölünme sırasında krossing over, homolog kromozomlar arasında parça değişimi sağlayarak yeni alel kombinasyonları oluşturur.
II. Eşeysiz üreyen canlılarda krossing over ve bağımsız dağılım genetik çeşitliliğe katkı sağlar.
III. Mutasyonlar hem eşeyli hem eşeysiz üreyen canlılarda genetik varyasyona neden olabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve III
Krossing over mayoz bölünmede homolog kromozomlar arasında gerçekleşerek yeni alel kombinasyonları oluşturur; eşeysiz üreyen canlılarda mayoz bölünme olmadığı için krossing over ve bağımsız dağılım gerçekleşmez; ancak mutasyonlar tüm canlılarda genetik varyasyona neden olabilir.
2. soruKolay
Genetikle ilgili,
I. Bir genin farklı biçimlerine alel denir.
II. Genotipte aynı gen için iki farklı alel taşıyan birey homozigottur.
III. Heterozigot bir birey, ilgili özellik bakımından 2 farklı gamet oluşturabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — I ve III
Bir genin farklı biçimlerine alel denir (I doğru). Aynı gen için iki farklı alel taşıyan birey heterozigottur, homozigot değildir (II yanlış). Heterozigot birey ilgili gen bakımından 2 farklı gamet oluşturur (III doğru).
3. soruKolay
İnsanlarda hemofili, X kromozomu üzerinde bulunan çekinik bir alelle kalıtılır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Bir erkek bireydeki hemofili aleli babasından gelmiştir.
Kısaca — Erkek çocuk hemofili alelini babasından değil, annesinden alır.
Erkekler annelerinden X, babalarından Y kromozomu aldığı için babadaki X kromozomu oğula aktarılmaz. Hemofili aleli X kromozomunda bulunduğundan, hemofili olan bir erkeğin ilgili aleli annesinden gelmiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.