Namaz, oruç, zekât, hac ve kurban gibi ibadetlerin hem bireysel hem toplumsal bir yönü vardır; İslam ve İbadet konusu bu ibadetlerin şartlarını, amaçlarını ve ahlakla bağını işler.
Ayrıntılar önemlidir: hastalık ya da yolculuk nedeniyle tutulamayan Ramazan orucu sonradan kaza edilir, oruç tutamayacak kadar yaşlı biri ise fidye verir. Tövbe ve duanın anlamı, ibadetlerin insanı kötülükten alıkoyma işlevi de ünitenin parçasıdır.
Sorularda genellikle bir durum ya da paragraf sunulur. Seçenekler arasında bir ibadetin amacına uygun olanı bulmak ya da numaralandırılmış davranışlardan hangilerinin geçerli sayılacağını belirlemek gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Tövbe, kişinin işlediği günahlardan pişmanlık duyarak Allah’a yönelmesi ve bir daha o günahı işlememeye karar vermesidir. Tövbenin kabul olması için kişinin yaptığı hatayı gerçekten pişmanlıkla kabullenmesi, günahı terk etmesi ve bir daha tekrarlamamaya niyet etmesi gerekir. Ayrıca eğer günah bir kul hakkını ilgilendiriyorsa hak sahibiyle helalleşmek de tövbenin şartları arasında sayılır. Tövbe, insanın umutsuzluğa düşmeden Allah’ın rahmetine sığınmasını sağlayan önemli bir ibadettir.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçada belirtilen tövbe şartlarından biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: C — Belirli bir mekânda tövbe etmek
Kısaca — Tövbenin belirli bir mekânda yapılması gerektiğinden parçada hiç söz edilmez.
Sayılan şartlar duruyor: pişmanlıkla kabullenmek, günahı bırakmak, bir daha yapmamaya niyet etmek ve kul hakkı varsa helalleşmek. Mekân şartı ne sayılır ne ima edilir; tövbe Allah’a yönelmektir, belirli bir yerde durmayı gerektirmez.
2. soruOrta
Ticaretle uğraşan zengin bir kimse, yıl sonunda mal varlığının zekâtını vermek amacıyla bir bütçe ayırmış ve bu kapsamda bazı harcamalar yapmıştır.
Bu kişinin yaptığı;
I. kendi anne ve babasının geçim masraflarını karşılamak,
II. ihtiyaç sahibi yoksul öğrencilere eğitim bursu vermek,
III. mahallesine hayrat olarak su çeşmesi yaptırmak
harcamalarından hangileri zekât ibadeti yerine geçmiş sayılır?
Cevabı göster
Cevap: B — Yalnız II
Kısaca — Zekât olabilecek harcama, yoksul öğrenciye temlik edilen eğitim bursudur.
Zekât, ihtiyaç sahibine malın mülkiyetinin geçtiği bir farzdır. Anne–baba nafakası zaten yükümlülük olduğu için ayrıca zekât yerine geçmez. Mahalleye çeşme yaptırmak hayırdır ama mal belirli bir yoksula temlik edilmediği için klasik zekât sayılmaz. Burs, yoksul öğrenciye malın geçmesi şartıyla zekât olabilir; çeşme bu yüzden “hayır = zekât” sanılınca yanıltır.
3. soruKolay
İslam dininde ibadetler ile ahlak arasında sıkı bir ilişki vardır. Bu bağ, iç dünya ile gündelik tutumlar arasında kurulur. İbadetler, kişiyi Allah’a yaklaştırdığı gibi ahlaki olgunluğa da ulaştırır. Manevi yakınlık, yönelişi derinleştiren bir dinginlik olarak tarif edilir. Ancak bu sonucun gerçekleşmesi, ibadetlerin bilinçli ve samimi bir şekilde yerine getirilmesine bağlıdır. Gösteriş amacıyla ya da alışkanlık hâline getirilerek yapılan ibadetler, kişinin davranışları üzerinde beklenen olumlu etkiyi göstermeyebilir.
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?
Cevabı göster
Cevap: E — Her ibadet eden kişinin ahlaki açıdan kusursuz olduğu
Parçada ibadetlerin ahlaki olgunluğa katkı sağladığı ancak bunun samimiyete bağlı olduğu anlatılırken ibadet eden herkesin ahlaki açıdan kusursuz olacağına dair bir yargıya yer verilmemiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.