Tuzlu su süzgeç kâğıdından geçirildiğinde tuz geride kalmaz; çözünmüş tanecikler kâğıttan rahatça geçer, bu yüzden tuzu geri almak için suyu buharlaştırmak gerekir.
Karışımlar konusu, bileşenlerin hangi özelliklerine göre ayrılabileceğini bu tür durumlar üzerinden öğretir: tanecik boyutu, yoğunluk, kaynama noktası ve çözünürlük farkı. Homojen karışımlar çözelti olarak adlandırılır; heterojen karışımlar arasında süspansiyon, emülsiyon ve aerosoller yer alır, mayonez de bir emülsiyon örneğidir.
Kütlece yüzde derişim ve çözeltilerin seyreltilmesi ya da birleştirilmesi hesapları da başlığın içindedir. TYT Kimya sorularında karışım türünü sınıflandırma, uygun ayırma yöntemini seçme ve derişim hesapları görülür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Kütlece %10 çözünen içeren 100 g çözelti ile kütlece %30 aynı çözüneni içeren 100 g çözelti karıştırılıyor.
Yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: E — 20
Kısaca — Toplam çözünen 40 g, toplam çözelti 200 g olduğundan son derişim 20’dir.
100 g’lık 10% çözeltide 10 g, 100 g’lık 30% çözeltide 30 g çözünen vardır. Karışınca çözünen 40 g, kütle 200 g olur; yüzde (40/200)×100=20. Yüzdeleri toplayıp 40 yazmak, yeni toplam kütleyi paydada kullanmamaktır.
2. soruKolay
Zeytinyağı ve su birbiriyle karışmayan, farklı yoğunluklara sahip iki sıvıdır. Bu sıvıların oluşturduğu karışımı yoğunluk farkından yararlanarak bileşenlerine ayırmak için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılır?
Cevabı göster
Cevap: C — Ayırma hunisi kullanma
Kısaca — Zeytinyağı ile su, yoğunluk farkından ayırma hunisiyle ayrılır.
İki sıvı karışmaz; heterojen bir sıvı-sıvı karışımı oluşur ve fazlar tabaka tabaka durur. Ayırma hunisinde alttaki yoğun faz musluktan alınır. Damıtma birbirine karışan sıvıları kaynama noktası farkıyla ayırır, burada ise iki faz zaten ayrıdır; eleme ve süzme katı taneler, kristallendirme çözünürlük farkı içindir.
Kısaca — Heterojen karışımlar zeytinyağlı su ve tebeşirli sudur.
Zeytinyağlı su emülsiyondur, fazlar ayrı durur; tebeşirli su süspansiyondur, katı taneler bekleyince çöker. Çay renkli diye heterojen sanma: çözünmüş maddeler homojen bir çözelti verir. Hava da azot ve oksijenin tek fazlı gaz karışımıdır, homojendir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.