Herakleitos’un aynı ırmakta iki kez yıkanılamayacağını söylemesi, varlığın sürekli bir oluş içinde olduğu görüşünü özetler.
Varlık Felsefesi, gerçekten var olanın ne olduğunu sorgular: varlık var mıdır, varsa neyden oluşur, değişken midir yoksa sabit mi. Varlığı düşünce ya da idealar olarak gören idealizm, maddeye indirgeyen materyalizm, madde ve ruhu ayrı iki öz olarak kabul eden düalizm bu alanın başlıca yaklaşımlarıdır.
Evrende bir amaç bulunup bulunmadığı sorusu da bu başlık altında ele alınır. TYT’de sorular bir düşünürün görüşünü içeren bir parça verir ve bu görüşün hangi felsefe alanıyla ya da hangi yaklaşımla ilişkili olduğunu sorar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Sartre’a göre insan, içinde bulunduğu koşulları kendisi seçmemiş olsa bile bu koşullar karşısında nasıl davranacağını seçmek zorundadır. Karar vermekten kaçınmak da bir karardır. Bu nedenle kişi yaptıklarını yalnızca çevresine, geçmişine ya da karakterine yükleyerek sorumluluktan kurtulamaz.
Bu parçada Sartre’ın düşüncesindeki hangi nokta vurgulanmaktadır?
Cevabı göster
Cevap: D — İnsan seçmekten kaçınamaz ve seçimlerinin sorumluluğunu taşır.
Parçada, karar vermemek de bir seçim sayıldığı için insanın özgürlükten kaçamayacağı belirtilmektedir. Bu özgürlük, kişiyi kendi seçimlerinin sorumluluğunu üstlenmekle yükümlü kılar.
2. soruKolay
“Gerçekten var olan nedir; gördüğümüz mü, yoksa bunun ardındaki bir öz mü?” sorusuna düşünce tarihinde farklı yanıtlar verilmiştir.
Bu soru felsefenin aşağıdaki temel problem alanlarından hangisiyle ilgilidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Varlık felsefesi (ontoloji)
“Gerçekten var olan nedir?” sorusu varlık/ontoloji alanına aittir; bilgi, ahlak, siyaset veya sanat alanlarının temel sorusu değildir.
3. soruKolay
Bir düşünür doğayı şöyle açıklar: “Gökcisimlerinin hareketi, yağmurun yağması ve taşın düşmesi, önceden belirlenmiş bir amaca yönelmez; bunlar yalnızca madde ve kuvvet ilişkileriyle zorunlu olarak gerçekleşir. Amaç aramak, doğaya insan özelliklerini yüklemektir.” Gökyüzündeki ve yerdeki olaylar aynı türden zorunlu bağıntılar içinde görülür; ayrı bir niyet aranmaz.
Bu düşünürün görüşüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — Oluşları amaçla değil, neden–sonuç ve mekanik zorunlulukla açıklar.
Parça, doğadaki olayları amaçtan arındırıp madde–kuvvet ve zorunlu nedensellikle açıklar; bu mekanist yaklaşımdır. Amaç yüklemenin insanbiçimcilik olduğunu da belirtir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.