Masada duran bir kitabın ağırlığı ile masanın kitaba uyguladığı tepki kuvveti eşit ve zıt yönlüdür, ama bir etki-tepki çifti oluşturmaz; ikisi de aynı cisme etki eder.
Dinamik, kuvvetle hareket arasındaki bağı Newton'un hareket yasaları üzerinden kurar: eylemsizlik, net kuvvetin ivme ürettiği temel ilke ve etki-tepki. Sürtünme de burada önemli yer tutar; kinetik sürtünme kuvveti yüzeylerin cinsine ve dik tepki kuvvetine bağlıdır, temas alanının büyüklüğüne bağlı değildir.
TYT Fizik sorularında serbest cisim diyagramı kurmayı gerektiren durumlar, ivme ve normal kuvvet karşılaştırmaları ya da temas gerektiren ve gerektirmeyen kuvvetlerin sınıflandırılması karşına çıkar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yatay zeminde duran bir bloğa yatay doğrultuda F büyüklüğünde bir kuvvet uygulanıyor ve blok hareket etmiyor. F, maksimum statik sürtünme kuvvetinden küçüktür.
Bloğa etki eden statik sürtünme kuvvetinin büyüklüğü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — F
Blok dengede kaldığı sürece statik sürtünme, maksimum değerine kadar uygulanan kuvvete eşit büyüklükte olur.
2. soruKolay
Günlük hayatta karşılaştığımız kuvvetler, temas gerektiren ve temas gerektirmeyen kuvvetler olarak sınıflandırılır.
Buna göre aşağıdaki kuvvetlerden hangisi temas gerektirmeyen bir kuvvettir?
Cevabı göster
Cevap: E — Manyetik kuvvet
Manyetik kuvvet, cisimler arasında doğrudan temas olmaksızın uzaktan etki edebilen bir kuvvettir. Sürtünme, normal, yay ve ip gerilme kuvvetleri ise ancak cisimler birbiriyle temas hâlindeyken ortaya çıkan kuvvetlerdir.
3. soruKolay
Kütlesi m olan bir yolcu, ivmesi a olan bir asansörde baskül üzerinde durmaktadır. Asansör yukarı doğru ivmelenirken baskül N1, aşağı doğru aynı büyüklükte ivmelenirken N2 değerini gösterir. (g: yer çekimi ivmesi)
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — N1>mg>N2
Kısaca — Yukarı ivmelenirken baskül değeri mg’den büyük, aşağı ivmelenirken ise mg’den küçüktür.
Yukarı yönü pozitif alırsan yukarı ivmelenme sırasında N1−mg=ma ve buradan N1=m(g+a) olur. Aşağı ivmelenme sırasında mg−N2=ma olduğundan N2=m(g−a) bulunur. Yolcu baskülle temasını koruduğu sürece N1>mg>N2 sıralaması geçerlidir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.