Dairesel bir pistte tam bir tur atıp başladığı noktaya dönen bir koşucu uzun bir yol almıştır, ancak yer değiştirmesi sıfırdır; bu yüzden ortalama hızı da sıfır çıkar.
Hareket ve Kuvvet konusunun özü, yol ile yer değiştirme ve sürat ile hız arasındaki bu farktır. Skaler nicelikler yalnızca büyüklük taşır, vektörel olanlar yön de içerir. Konu ayrıca konum-zaman ve hız-zaman grafiklerinin okunmasını, düzgün doğrusal hareketi ve kuvvetlerin vektörel toplanmasını kapsar.
TYT sorularında bir hareket sözle ya da grafikle anlatılır; ardından ortalama hız istenir veya öncüllü yargıların hangilerinin kesinlikle doğru olduğu sorulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir kurye, dükkândan aldığı paketi karşı sokaktaki bir eve teslim ettikten sonra aynı yoldan dükkâna geri dönüyor. Dükkân ile ev arasındaki mesafe 1.500 metre olup kurye gidiş-dönüş toplamda 45 dakikada dükkâna geri ulaşıyor.
Buna göre kuryenin bu 45 dakika boyunca ortalama hızının büyüklüğü kaç km/h’tir?
Cevabı göster
Cevap: A — 0
Kurye aynı noktaya geri döndüğü için toplam yer değiştirmesinin büyüklüğü sıfırdır. Ortalama hız = yer değiştirme ÷ zaman olduğundan büyüklüğü de 0 km/h olur (ortalama sürat ise 4 km/h’tir, farklı bir niceliktir).
2. soruOrta
Bir depodaki otomatik taşıma aracının başlangıç noktasından başka bir noktaya giderken aldığı yolun, yaptığı yer değiştirmenin büyüklüğüne eşit olduğu belirleniyor.
Buna göre araç bu hareketi boyunca,
I. Sabit süratle hareket etmiştir.
II. Hareket yönünü değiştirmemiştir.
III. Doğrusal bir yol izlemiştir.
yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — II ve III
Alınan yolun yer değiştirme büyüklüğüne eşit olabilmesi için araç doğrusal bir yol boyunca yön değiştirmeden ilerlemelidir. Bu bilgi, süratinin sabit olduğunu göstermez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.