Bir doğrunun eğimi, x ekseniyle yaptığı açının tanjantıdır; paralel doğruların eğimleri eşit, birbirine dik doğruların eğimleri çarpımı ise eksi birdir.
Analitik Geometri konusu şekilleri koordinat düzlemine taşıyarak geometrik soruları cebirle çözmeyi sağlar. İki nokta arasındaki uzaklık, bir doğru parçasının orta noktası, iki noktadan geçen doğrunun denklemi ve doğrunun eksenleri kestiği noktalar temel başlıklardır.
Bir doğrunun x eksenini kestiği noktayı bulmak için denklemde y yerine sıfır, y eksenini kestiği noktayı bulmak için x yerine sıfır yazılır. Sorular çoğunlukla koordinatları verilen noktalar ya da koordinat düzleminde yapılan adım adım hareketler üzerinden kurulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Dik koordinat düzleminde K(1,4) ve L(4,−2) noktalarından geçen bir doğru çiziliyor.
Bu doğru, x eksenini bir noktada, y eksenini ise başka bir noktada kesmektedir.
Buna göre, doğrunun x eksenini kestiği noktanın x koordinatı ile y eksenini kestiği noktanın y koordinatının toplamı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: E — 9
Doğrunun eğimi 4−1−2−4=−2 olduğundan denklemi y−4=−2(x−1), yani y=−2x+6 olur. y eksenini (0,6)’da, x eksenini (3,0)’da keser; istenen toplam 3+6=9 olur.
2. soruOrta
Deniz, dik koordinat düzleminin y-ekseni üzerinde bir nokta işaretliyor.
Sonra bu noktanın x koordinatını 2 birim artırıp y koordinatını 1 birim azaltarak ikinci noktayı, aynı işlemi ikinci noktaya uygulayarak üçüncü noktayı elde ediyor ve üçüncü nokta x-ekseni üzerinde çıkıyor.
Deniz’in üçüncü noktaya aynı işlemi uygulayarak bulacağı dördüncü noktanın koordinatları toplamı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: A — 5
Kısaca — Dördüncü noktanın koordinatları toplamı 5’tir.
Birinci nokta y-ekseni üzerinde olduğundan koordinatları A(0,b) şeklindedir. Her adımda x koordinatı 2 artırılıp y koordinatı 1 azaltıldığından ikinci nokta B(2,b−1) ve üçüncü nokta C(4,b−2) olur. Üçüncü noktanın x-ekseni üzerinde olması ordinatının 0 olduğunu gösterir: b−2=0⟹b=2. Böylece üçüncü nokta C(4,0) olarak bulunur; aynı işlem bir kez daha uygulandığında dördüncü nokta D(4+2,0−1)=D(6,−1) elde edilir. Bu noktanın koordinatları toplamı ise 6+(−1)=5 olarak hesaplanır.
3. soruKolay
Dik koordinat düzleminde A(2,6) ve B(6,2) noktalarından geçen bir doğru çiziliyor.
Bu doğru, x-eksenini bir noktada, y-eksenini ise başka bir noktada kesmektedir.
Buna göre, doğrunun x-eksenini kestiği noktanın x koordinatı ile y-eksenini kestiği noktanın y koordinatı toplamı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: E — 16
Kısaca — Doğrunun eksenleri kestiği noktaların koordinatları toplamı 16’dır.
İlk olarak A(2,6) ve B(6,2) noktalarından geçen doğrunun eğimini m=6−22−6=4−4=−1 olarak buluruz. Eğimi −1 olan ve A(2,6) noktasından geçen doğru denklemini y−6=−1(x−2) biçiminde yazıp düzenlersek y=−x+8 elde ederiz. Bu denklemde y=0 yazarak x-eksenini kestiği noktanın apsisini 8,x=0 yazarak y-eksenini kestiği noktanın ordinatını 8 buluruz; buradan toplam 8+8=16 olur. Verilen noktaların koordinatlarını aceleyle toplayıp 2+6=8 sonucuna gitmek bu sorudaki en yaygın çeldiricidir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.