Bir havalimanının yolcu çektiği alan işlevsel bir bölgedir, çünkü bir merkeze bağlıdır; aynı iklim özelliklerini taşıyan bir alan ise biçimsel bir bölge örneğidir.
Bölgeler ve Ülkeler konusu bölge kavramını ve bölge türlerini, Türkiye’nin coğrafi bölgelerini ve bunların sınırlarını, ülkelerin gelişmişlik düzeyini gösteren ölçütleri kapsar. Kişi başına düşen gelir, ortalama yaşam süresi, bebek ölüm hızı ve okuryazarlık oranı gelişmişliği değerlendirmede kullanılan başlıca göstergelerdir.
TYT’de sorular verilen ölçütlerin hangi bölge türüne uyduğunu, bir bölgenin komşuluk ve özelliklerini ya da göstergelerin hangi sonucu desteklediğini sorar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Coğrafyada bölgeler, oluşturulma ölçütlerine göre biçimsel (homojen) veya işlevsel (fonksiyonel) olarak sınıflandırılır.
I. Ortak bir iklim özelliğine göre sınırlandırılma
II. Belirli bir merkezden yönetilip çevresine hizmet sunma
III. Tek bir tarımsal ürünün yoğunlaştığı alan olarak ayrılma
Bu özelliklerden hangileri biçimsel bölgelere aittir?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve III
I ve III homojen doğal/beşerî özelliğe dayalı biçimsel bölgelerdir. II ise merkez–çevre ilişkisine dayalı işlevsel bölge özelliğidir.
2. soruKolay
Bir ülkede bebek ölüm hızının düşük, ortalama yaşam süresinin yüksek ve okuryazarlık oranının %99 olduğu belirlenmiştir.
Bu göstergeler aşağıdakilerden hangisini en güçlü biçimde destekler?
Cevabı göster
Cevap: B — Ülkenin gelişmişlik düzeyinin yüksek olduğunu
Kısaca — Sağlık ve eğitim göstergelerinin olumlu olması, ülkenin gelişmişlik düzeyinin yüksek olduğunu destekler. Bebek ölüm hızının düşük ve ortalama yaşam süresinin yüksek olması sağlık ve yaşam koşullarının iyi olduğuna; okuryazarlık oranının %99 olması eğitimin yaygınlığına işaret eder. Ancak bu göstergeler çocuk ve yaşlı nüfusun paylarını, bölgeler arasındaki sağlık hizmeti farklarını, yükseköğretim mezunlarının çalıştığı sektörleri veya doğal nüfus artışının negatif olduğunu belirlemeye yetmez.
3. soruKolay
Coğrafi bölgeler, komşu oldukları diğer bölgelerle sınır paylaşır. Bu sınırlar, dağ sıraları ve eşik alanlar gibi doğal unsurlarla da uyumlu olabilir. Aşağıdaki coğrafi bölgelerden hangisi hem Karadeniz hem de Akdeniz bölgelerine komşudur ve Tuz Gölü’nü sınırları içinde bulundurur?
Cevabı göster
Cevap: D — İç Anadolu Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi kuzeyde Karadeniz, güneyde Akdeniz Bölgesi ile komşudur ve Tuz Gölü’nü sınırları içinde bulundurur. Bu özelliklerin tümünü sağladığı için doğru cevap D’dir. Doğu Anadolu da Karadeniz ve Akdeniz bölgeleriyle komşudur; ancak Tuz Gölü bu bölgede değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.