Eğimli bir yamaçta bitki örtüsünün yok edilmesi hem erozyonu hem de heyelanı hızlandırır; ağaçlandırma ve taraçalama ise toprağı yerinde tutar.
Çevre ve Toplum / Doğal Afetler konusu deprem, heyelan, sel, çığ, kuraklık ve erozyon gibi afetleri, bunların oluşum kökenlerini ve insan faaliyetlerinin çevreye etkilerini kapsar. Afetler kökenine göre jeolojik, meteorolojik ve biyolojik olarak sınıflandırılır; çığın kar birikiminin fazla olduğu ağaçsız yamaçlarda görülmesi meteorolojik koşullarla bağlantılıdır.
Sürdürülebilir kaynak kullanımı da bu başlığın parçasıdır. TYT’de sorular bir afetin hangi gruba girdiğini ya da verilen uygulamalardan hangilerinin bir afetin olasılığını artırdığını sorar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Kaya düşmesi
II. Dolu yağışı
III. Çekirge istilası
Yukarıdaki afetlerin oluşum kökenlerine göre doğru sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Kısaca — Kaya düşmesi jeolojik, dolu meteorolojik, çekirge istilası biyolojik kökenlidir.
Kaya düşmesi yamaçtaki kaya kütlelerinin hareketiyle, dolu atmosferdeki hava olaylarıyla oluşur. Çekirge istilasının kaynağı canlı organizmalar olduğundan biyolojik afetler arasında değerlendirilir.
2. soruOrta
I. Yol yapımı sırasında yamaç eteğinin oyulması
II. Yamaçta kök sistemi gelişmiş bitki örtüsünün sıklaşması
III. Fazla suyu uzaklaştıran drenaj kanallarının açılması
IV. Kuvvetli bir depremle yamaç dengesinin bozulması
Kısaca — Yamaç topuğunun oyulması ve kuvvetli deprem heyelan olasılığını artırır.
Yamaç eteği oyulduğunda yamacı alttan destekleyen bölüm zayıflar; deprem sarsıntısı da dengedeki malzemeyi harekete geçirebilir. Buna karşılık güçlü bitki kökleri zemini tutar, drenaj kanalları ise fazla suyu uzaklaştırarak kayma riskini azaltır.
3. soruKolay
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi sürdürülebilir tarıma katkı sağlar?
Cevabı göster
Cevap: C — Nöbetleşe ekim uygulamak
Kısaca — Nöbetleşe ekim, toprağın uzun süre verimli kalmasına katkı sağlayan sürdürülebilir bir uygulamadır.
Farklı ürünleri sırayla yetiştirmek toprağın aynı besin maddeleri bakımından sürekli yoksullaşmasını önler ve zararlıların çoğalma döngüsünü sınırlar. Anız yakma, aşırı su kullanımı, eğim yönünde sürüm ve sürekli tek ürün yetiştirme ise doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.