Bir vadiye baraj kurulduğunda insan, doğal ortamı bilinçli olarak değiştirmiş olur; aynı vadide şiddetli yağmurun toprağı taşıması ise tamamen doğal bir süreçtir.
Doğa ve İnsan konusu coğrafyanın tanımını, doğal ve beşerî ortam ayrımını, insan ile doğa arasındaki karşılıklı etkileşimi ve coğrafyanın alt dallarını kapsar. Yer şekillerini inceleyen jeomorfoloji, iklimle uğraşan klimatoloji, suları inceleyen hidrografya ve kentleri ele alan şehir coğrafyası bu dalların örnekleridir.
TYT’de sorular bir araştırmanın hangi alt dalla ilgili olduğunu ya da verilen değişimlerden hangilerinin insan etkisiyle ortaya çıktığını sorar. Olayın nedenini doğru belirlemek, doğru seçeneğin yolunu açar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yeryüzünde gözlenen bazı değişimler yalnızca doğal etkenlerin işleyişiyle ortaya çıkarken bazıları insan müdahalesi sonucunda meydana gelir.
Buna göre
I. Bir yamaçta şiddetli yağışların ardından yüzeysel akışın toprağı aşındırıp taşıması
II. Bir ovada sulama kanalları açılarak tarıma elverişli arazinin genişletilmesi
III. Bir kıyı şeridinde dalgaların sürekli çarpmasıyla kayalık çıkıntıların biçim değiştirmesi
ifadelerinden hangileri tamamen doğal etkenlerin sonucunda gerçekleşir?
Cevabı göster
Cevap: D — I ve III
I ve III sırasıyla yağışa bağlı yüzeysel akış ve dalga aşındırması gibi tamamen doğal süreçlerin sonucudur; II ise sulama kanalı açılması gibi insan faaliyetiyle gerçekleşen beşeri bir müdahaledir.
2. soruKolay
Bir araştırmacı; bir yerleşmenin kuruluş yerini, zaman içindeki doku ve yapılaşma özelliklerini, iş merkezi-konut alanı gibi fonksiyonel bölgelere ayrılışını ve kentin büyüme yönünü etkileyen etmenleri incelemektedir.
Bu araştırmacının çalıştığı konuları inceleyen coğrafyanın alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Şehir coğrafyası
Yerleşmelerin kuruluş yeri, doku özellikleri ve fonksiyonel bölgelenmesini inceleyen alt dal şehir coğrafyasıdır; nüfus coğrafyası nüfus özelliklerini, ekonomik coğrafya üretim-tüketim ilişkilerini, ulaşım coğrafyası ulaşım ağlarını, siyasi coğrafya ise sınır ve yönetim yapılarını konu edinir.
3. soruKolay
Bir araştırmada farklı iklim ve bitki örtüsü koşulları altında ana materyalin ayrışması, toprak horizonlarının gelişmesi ve toprak tiplerinin dağılışı incelenmektedir.
Bu araştırmanın doğrudan ilişkili olduğu fiziki coğrafya alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Toprak Coğrafyası
Kısaca — Araştırma doğrudan Toprak Coğrafyasıyla ilişkilidir.
Ana materyalin ayrışması ve horizonların gelişmesi toprağın oluşum sürecini, toprak tiplerinin dağılışı ise mekânsal özelliklerini anlatır. İklim ve bitki örtüsü burada incelenen ayrı coğrafya dalları değil, toprak oluşumunu etkileyen etmenlerdir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.