Havadaki su buharı miktarı değişmezken sıcaklık artarsa bağıl nem azalır, çünkü havanın taşıyabileceği en fazla nem yükselmiştir.
İklim Bilgisi konusu sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi iklim elemanlarını, bunları etkileyen enlem, yükselti ve denize uzaklık gibi etmenleri ve dünya üzerindeki iklim tiplerini kapsar. Hava durumu kısa süreli ve dar bir alana ait koşulları, iklim ise uzun yılların ortalamasını anlatır.
TYT’de sorular kavram tanımlarını, bir olayın nedenini ya da sıcaklık ve yağış grafiklerinden iklim tipini tanımayı ister. Coğrafya testinde en geniş yer tutan konulardan biri olduğu için kavramlar arasındaki neden-sonuç bağlarını sağlam kurmak gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Havadaki nemle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
I. Mutlak nem, gram/metreküp birimiyle ifade edilir.
II. Maksimum nem, belirli bir sıcaklıkta havanın taşıyabileceği en fazla su buharı miktarıdır ve sıcaklık arttıkça artar.
III. Bağıl nem, havadaki su buharının maksimum neme oranıdır.
Sıcaklık yükseldiğinde, mutlak nem değişmediği hâlde bağıl nemin azalması yukarıdaki bilgilerden hangileriyle açıklanabilir?
Cevabı göster
Cevap: D — II ve III
Kısaca — Bağıl nemin azalması, sıcaklıkla maksimum nemin artması ve bağıl nemin bu değere oranlanmasıyla açıklanır.
Sıcaklık yükseldiğinde havanın taşıyabileceği en fazla su buharı miktarı, yani maksimum nem artar. Mutlak nem sabit kalırken payda büyüdüğü için bağıl nem oranı düşer; bu nedenle II ve III numaralı bilgiler birlikte yeterlidir.
2. soruOrta
Kış aylarında, dağlarla çevrili bir çukur alanda bulunan kent merkezinde hava kirliliği artmakta; buna karşılık yamaçlardaki yerleşmelerde havanın daha temiz olduğu görülmektedir.
Ölçümlerde, kentin üzerindeki atmosferde yükseldikçe sıcaklığın bir süre azalmak yerine arttığı saptanmıştır.
Kentteki hava kirliliğinin bu dönemde artmasında yukarıda anlatılan atmosfer olayının etkisi nedir?
Cevabı göster
Cevap: C — Yüksekteki sıcak hava tabakasının, alttaki kirli havanın yükselmesini engellemesi
Kısaca — Yüksekteki sıcak hava tabakası alttaki kirli havanın yükselmesini engelleyerek kirliliği kentte biriktirir.
Normalde yükseldikçe sıcaklık azalırken burada bir süre artması sıcaklık terselmesini gösterir. Çukur alanda biriken soğuk ve kirli hava, üzerindeki sıcak tabakayı aşamadığı için dikey hava hareketleri zayıflar ve kirleticiler dağılamaz.
3. soruKolay
Aşağıda bazı ifadeler verilmiştir:
I. Yarın öğleden sonra batıdan esen rüzgârın hızının artacağı tahmin edilmektedir.
II. Akdeniz kıyı kuşağında yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer.
III. Bu sabah sis nedeniyle görüş mesafesi 100 metrenin altına inmiştir.
IV. Ekvatoral kuşakta yıl boyunca bol ve düzenli yağış alınır.
Buna göre bu ifadelerden hangileri iklim özelliklerini yansıtmaktadır?
Cevabı göster
Cevap: D — II ve IV
Kısaca — Akdeniz kıyılarının mevsimlik düzeni ile Ekvatoral kuşağın yıl boyu yağışlı olması iklim özelliğidir.
İklim, uzun yıllar boyunca tekrarlanan ve geniş alanlarda gözlenen genel atmosfer koşullarını anlatır. Yarına ilişkin rüzgâr tahmini ile bu sabah oluşan sis kısa süreli olaylar olduğundan hava durumuna aittir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.