Parayı ilk kullanan uygarlık olarak bilinen Lidyalılar, ticaretin takasa bağımlı olmaktan kurtulmasının simgesidir.
İlk Çağ Uygarlıkları konusu Mezopotamya, Mısır, Anadolu, Ege, İran, Çin ve Hint uygarlıklarını; yazının bulunuşunu, yönetim biçimlerini, hukuk, din ve bilim alanındaki gelişmeleri kapsar. Hititlerle Mısırlılar arasındaki Kadeş Antlaşması, bilinen en eski yazılı antlaşma olarak bu konunun öne çıkan örneklerindendir.
Yerleşik hayata geçiş, tarımın ve zanaatların gelişmesiyle ilişkilendirilerek de sorulur. Sorular genellikle bir uygarlığa ait özellikleri verip hangisinin tanımlandığını ya da gelişmeler arasındaki ilişkiye dair hangi yargının çıkarılabileceğini sorar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir metinde şu bilgiler verilmiştir:
• Birinci havza: Nehirler arası düzlükte şehir devletleri ve sonrasında imparatorluklar; yazılı hukuk ve tapınak ekonomisi belirgindir. • İkinci havza: Tek nehir ekseninde firavun yönetimi, anıtsal mezar ve hiyeroglif yazı öne çıkar. • Üçüncü havza: Dağlık ve yarımada yapısı; Hititler gibi devletler, demir ve kara ticareti önemlidir. • Dördüncü havza: Ada ve kıyı şehirleri; deniz ticareti, polis ve düşünce hayatı dikkat çeker.
Bu dört havza sırasıyla hangi coğrafyalara karşılık gelir?
Cevabı göster
Cevap: D — Mezopotamya – Mısır – Anadolu – Ege-Yunan
Nehirler arası düzlük ve yazılı hukuk Mezopotamya’yı; firavun ve piramit/hiyeroglif Mısır’ı; Hitit-demir-kara ticareti Anadolu’yu; polis ve deniz ticareti Ege-Yunan’ı tanımlar. Sıra bu nedenle Mezopotamya – Mısır – Anadolu – Ege-Yunan’dır.
2. soruKolay
İnsanlığın ilk dönemlerinde toplayıcılıktan üretime geçiş, köy topluluklarının oluşması, toprak ve ürün üzerinde mülkiyet anlayışının gelişmesi ve çömlekçilik ile dokumacılık gibi zanaatların yaygınlaşması birbiriyle ilişkili gelişmelerdir. Aşağıdaki yargılardan hangisi bu gelişmeler arasındaki ilişkiyi açıklamaya yardımcı olur?
Cevabı göster
Cevap: C — Tarımsal üretim ve yerleşik yaşamın gelişmesi, artı ürün birikimini ve iş bölümünü desteklemiştir.
Kısaca — Tarımsal üretim ve yerleşik yaşam, artı ürün birikimini ve iş bölümünü desteklemiştir. Ürünlerin depolanması, toprak ve ürün üzerinde mülkiyet anlayışının gelişmesine; iş bölümü ise çömlekçilik ve dokumacılık gibi zanaatların yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. Yazının yerleşik hayatı zorunlu kıldığı veya maden kullanımının avcılığı tamamen bitirdiği yargıları bu ilişkiyi açıklamaz.
3. soruKolay
Orta Çağ’da Bizans, Roma hukuk geleneğini sürdürmüş, güçlü bir merkezî yönetim ve imparatorluk kilisesi yapısı geliştirmiştir. Batı Avrupa’da ise siyasal güç feodal beyler arasında dağılmış, kilise ise çoğu yerde krallardan bağımsız bir otorite odağı olmuştur.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — Bizans merkezî imparatorluk yapısını korurken Batı’da siyasal parçalanma ve kilise bağımsızlığı öne çıkmıştır.
Kısaca — Bizans merkezî imparatorluk ve imparatorluk kilisesini korurken Batı’da güç feodal beylere dağılmış, kilise de krallardan ayrı bir otorite odağı olmuştur.
Gövde iki coğrafyayı bilinçli ayırır: Doğuda Roma hukuku ve merkez, Batıda parçalanma ile kilise bağımsızlığı. “Bizans’ta iktidar feodal beylere bırakıldı” yargısı tam tersini söylediği için çeler; Batı hukukunun yalnızca imparator buyruğuna bağlanması da metindeki dağınıklıkla uyuşmaz. Kilisenin her iki yerde de siyasetten uzak tutulduğu iddiası ise verilen kilise-otorite bilgisine aykırıdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.