Cepte soru çözTYTSosyal Bilimler - TarihOsmanlı Siyasi Tarihi
Sosyal Bilimler - Tarih
Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin büyük çaplı toprak kaybını kabul ettiği ilk antlaşma olarak Batı karşısında savunmaya geçişin simgesidir.
Osmanlı Siyasi Tarihi konusu beylikten devlete geçişi, fetihleri, duraklama ve gerileme dönemlerini, antlaşmaları ve dağılma sürecini kapsar. Bir antlaşmanın maddelerinden yola çıkarak hangi devletin güç kazandığını ya da hangi bölgenin elden çıktığını yorumlamak bu konunun temel becerisidir.
TYT’de sorular olayların kronolojik sıralanmasını, bir antlaşmanın sonuçlarını ya da büyük savaşlarda Osmanlı’nın hangi devletlerle aynı safta yer aldığını sorar. Olayları dönemlere yerleştirerek öğrenmek, sıralama sorularında işi büyük ölçüde kolaylaştırır.
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Aşağıdaki Osmanlı siyasi olayları kronolojik sıraya konulduğunda hangi sıralama doğru olur?
I. İstanbul’un fethi
II. I. Kosova Savaşı
III. Mohaç Meydan Savaşı
IV. Ankara Savaşı
V. Belgrad’ın fethi
Cevap: A — II - IV - I - V - III
I. Kosova Savaşı 1389, Ankara Savaşı 1402, İstanbul’un fethi 1453, Belgrad’ın fethi 1521 ve Mohaç Meydan Savaşı 1526 tarihlerinde gerçekleşmiştir. Bu tarihlere göre doğru kronolojik sıra II-IV-I-V-III’tür.
2. soruKolay
1774 yılında imzalanan bir antlaşmanın bazı maddelerine göre: Kırım, Osmanlı Devleti’nden ayrılarak bağımsız hâle getirilmiş; Rusya, Karadeniz’de ticaret gemisi bulundurma hakkı elde etmiş; ayrıca Rusya’ya İstanbul’da daimi bir elçi bulundurma ve Osmanlı tebaasındaki Ortodoksları koruma hakkı tanınmıştır.
Bu maddelerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevap: B — Rusya, Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale edebilecek bir zemin kazanmıştır.
Kısaca — Ortodoksları koruma hakkı, bir dış devlete Osmanlı tebaası üzerinde söz imkânı verdiği için iç işlere müdahale zeminidir.
Kırım “bağımsız” kılınmış; bu, toprağın doğrudan Rusya’ya katıldığı anlamına gelmez. Karadeniz’de ticaret gemisi hakkı, Osmanlı’nın ticari üstünlüğünü koruduğunu değil Rusya’nın denize çıktığını gösterir; Akdeniz’e çıkış ve Balkanlar’ın tümden kaybı ise maddelerde yoktur. En çekici çeldirici “Kırım ilhak edildi” okumasıdır, oysa metin ilhak değil bağımsızlık der — asıl kilit, İstanbul’da daimi elçi artı “Ortodoksları koruma”dır: kendi tebaana dışarıdan sahip çıkılması, iç işlere karışma kapısını açar.
3. soruKolay
I. Dünya Savaşı başladığında tarafsızlığını ilan eden Osmanlı Devleti, Almanya ile yakınlaşmış; Karadeniz’de Rus limanlarına yapılan saldırının ardından Almanya’nın yanında savaşa dâhil olmuştur. I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti ile aynı blokta yer alan devletler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevap: E — Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan
Kısaca — Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan, Osmanlı Devleti ile birlikte İttifak Devletleri içinde yer almıştır. Osmanlı Devleti 1914’te Almanya ve Avusturya-Macaristan’ın bulunduğu blokta savaşa girmiş, Bulgaristan da 1915’te bu bloğa katılmıştır. Bu nedenle doğru cevap Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan’dır. Çeldirici notu: İtalya savaş öncesinde Almanya ve Avusturya-Macaristan ile ittifak kurmuş olsa da savaşa İtilaf Devletleri yanında katılmıştır; diğer seçeneklerdeki devletler de savaşta İtilaf safında yer almıştır.
Her soru o anki seviyene göre seçilir, yanlışların öğrenene kadar tekrar karşına çıkar; hepsi çevrimdışı çalışır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.