Türk adını bir devletin resmî adı olarak ilk kullananlar Göktürklerdir ve Orhun Yazıtları bu dönemin Türkçe yazılmış en önemli belgeleri arasındadır.
İslamiyet Öncesi Türk Tarihi konusu Asya Hun, Göktürk ve Uygur devletlerini, Kavimler Göçü’nü ve Türklerin devlet anlayışını kapsar. Kut inancı, yani hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiği düşüncesi, kurultay, töre ve ülkenin doğu ile batı olarak ikiye ayrılarak yönetilmesi bu anlayışın temel parçalarıdır.
TYT’de sorular çoğunlukla bir olayı ya da uygulamayı anlatan kısa bir metin verir ve buna göre hangi yargıya ulaşılabileceğini sorar. Seçenekler metnin desteklemediği genellemeleri ayırt etmeyi gerektirir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Türk göçlerinde kimi dönemlerde iklim ve otlak baskısı öne çıkarken, Kavimler Göçü’nde Hunların Avrupa yönüne hareketi siyasi parçalanma ve zincirleme yer değiştirmeleri daha belirleyici kılmıştır.
Buna göre göç hareketleri için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: C — Göçlerin neden ve sonuçları dönem ve coğrafyaya göre farklılaşabilir.
Metin, göçlerin tek tip neden-sonuç zinciri taşımadığını; dönem ve coğrafyaya göre değişebileceğini vurgular. Diğer şıklar bu ayrımı yok sayan hatalı genellemelerdir.
2. soruKolay
Uygurlar, Maniheizm dinini kabul ettikten sonra hayvansal gıdalardan uzaklaşmış, tarımla daha çok ilgilenmeye başlamış ve savaşçı özelliklerini önemli ölçüde kaybetmişlerdir. Bu dönüşüm bir anda tamamlanmamış, zaman içinde belirginleşmiştir. Günlük alışkanlıklardaki değişim anlatılarda da yer bulmuştur.
Buna göre Uygurlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — Dinî inançlarının yaşam tarzlarını etkilediğine
Maniheizm’in kabul edilmesiyle beslenme alışkanlıklarının, geçim kaynaklarının ve savaşçılık özelliklerinin değişmesi, din değişikliğinin yaşam tarzını doğrudan etkilediğini göstermektedir.
3. soruKolay
I. Göktürk Devleti’nin batı bölgelerini yöneten İstemi Yabgu, İpek Yolu ticaretinden daha fazla pay alabilmek için önce Sasanilerle ittifak kurmuş, ancak Sasanilerin İpek Yolu’nu tek başına denetlemek istemesi üzerine bu kez Bizans İmparatorluğu ile anlaşma yapmıştır.
İstemi Yabgu’nun bu politikası aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Cevabı göster
Cevap: C — Göktürklerin ekonomik çıkarları doğrultusunda diplomatik ilişkiler geliştirdiğini
Kısaca — İstemi Yabgu’nun İpek Yolu’ndan pay almak için önce Sasanilerle, çıkar çatışınca Bizans’la anlaşması, Göktürklerin ekonomik çıkar doğrultusunda diplomasi yürüttüğünü gösterir.
İttifak ortağı değişiyor, hedef değişmiyor: ticaret yolundan pay. Sasaniler yolu tek başına tutmak isteyince Göktürkler Bizans’a yöneliyor; ilişki bağlılıktan değil menfaatten kuruluyor. Bu tablo Sasanilerin Göktürk’e bağımlı olduğunu, Bizans’ın Orta Asya’yı yönettiğini veya İpek Yolu’nun önemini yitirdiğini göstermez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.