Miryokefalon Savaşı’ndan sonra Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan çıkarma umudu sona ermiş, Anadolu’nun bir Türk yurdu olduğu kesinleşmiştir.
Türkiye Selçuklu Devleti konusu devletin kuruluşunu, Haçlı Seferleri ve Bizans ile ilişkilerini, Moğol baskısını ve yıkılış sürecini kapsar. Ekonomik yönden en dikkat çekici uygulamalar ticaret yolları üzerine kurulan kervansaraylar ve tüccarın uğradığı zararın devletçe karşılanmasıdır; bu uygulamalar Anadolu’yu önemli bir ticaret güzergâhı hâline getirmiştir.
TYT’de sorular çoğunlukla bir olayın sonuçlarını içeren bir metin verir ve öncüllerden hangilerinin bu metinden çıkarılabileceğini sorar. Metinde açıkça yer almayan yorumları elemek doğru seçeneğe götürür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
1243 yılında yapılan Kösedağ Savaşı’nda Türkiye Selçuklu ordusunun Moğollara yenilmesinin ardından devlet Moğollara vergi ödemeye ve tabi olmaya başlamış, merkezî otorite giderek zayıflamış ve Anadolu’da yerel beyler zamanla bağımsızlıklarını ilan etmeye yönelmiştir.
Bu bilgiye göre Kösedağ Savaşı’nın sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Cevabı göster
Cevap: A — Türkiye Selçuklu Devleti’nin Bizans’ı tamamen ortadan kaldırması
Kısaca — Kösedağ’ın sonuçları Moğol tabiiyeti, otorite kaybı ve beylikleşmedir; Bizans’ın tamamen ortadan kalkması bu tabloda yoktur.
Metin 1243 yenilgisinden sonra vergi/tabiiyet, merkezî otoritenin zayıflaması ve yerel beylerin bağımsızlığa yönelmesini sıralar. Siyasi birliğin bozulması ve beylik sürecinin hızlanması doğrudan bu cümlelerden çıkar. Bizans’ın yok edilmesi ise ne parçada geçer ne de 1243’ün sonucu olarak kurulabilir; “gösterilemez” olan budur.
2. soruKolay
Türkiye Selçuklu sultanlarından I. Alaeddin Keykubad, ele geçirdiği şehirlerde cami, medrese ve şifahane yaptırmış; bilim insanlarını ve şairleri sarayına davet ederek onlara maaş bağlamıştır. Resmî yazışmalarda Farsça kullanılırken orduda ve günlük hayatta Türkçe konuşulmaya devam edilmiştir.
Bu bilgilere dayanarak;
I. bilim ve sanata önem verildiği,
II. resmî dilin halkın konuştuğu dilden farklı olduğu,
III. sultanın İslam dünyasının siyasi liderliğini üstlendiği
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Cami, medrese, şifahane yaptırılması ve bilim insanlarına maaş bağlanması bilim/sanata verilen önemi (I); Farsça-Türkçe ayrımı ise resmî dille halk dilinin farklılaştığını (II) gösterir. Metinde sultanın İslam dünyasına liderlik iddiasına dair bilgi yoktur, bu nedenle III’e ulaşılamaz.
3. soruKolay
1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Türkmen boyları Anadolu’ya yerleşmeye başlamış ve farklı bölgelerde Türk beylikleri ortaya çıkmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Anadolu’da Türk-İslam kültürü yayılma imkânı bulmuştur,
II. Bizans’ın Anadolu üzerindeki denetimi zayıflamıştır,
III. Anadolu’da tek merkezden yönetilen bir Türk devleti hemen kurulmuştur
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve II
Zafer sonrası Türk yerleşimi ve beyliklerin kurulması Türk-İslam kültürünün yayılmasını ve Bizans denetiminin zayıflamasını gösterir. Önce dağınık beylikler oluşmuş; merkezi tek bir Türk devleti hemen kurulmamıştır, bu yüzden III’e ulaşılamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.