Kur'an'da sarhoş edici şarabın yasaklanmasından hareketle aynı sarhoşluk etkisini taşıyan başka içeceklere de aynı hükmün verilmesi, fıkıh usulünde kıyas olarak adlandırılır.
Din ve İslam (Dinî Hükümler ve Dinin Kaynakları) konusu dinî hükümlerin kaynaklarını, yani Kur'an, sünnet, icma ve kıyası, bu kaynakların birbirine göre önceliğini ve farz, vacip, sünnet, mubah, mekruh, haram gibi hüküm türlerini kapsar. Mubah, yapılıp yapılmaması kişinin tercihine bırakılan davranıştır; haram ise kesin olarak yasaklanandır.
Sorular çoğunlukla bir kavramın tanımını verip adını sorar ya da bir dinî meselenin nasıl temellendirildiğini anlatan bir parça sunup hangi kaynağa başvurulduğunu ister. Seçenekler aynı listedeki terimlerden oluştuğu için tanımların inceliği önem taşır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Fıkıh usulünde, Hz. Muhammed’in vefatından sonra herhangi bir asırda yaşayan müçtehitlerin dinî bir konuda aynı görüşte birleşmesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — İcma
Kısaca — Hz. Peygamber’in vefatının ardından belirli bir dönemde yaşamış bütün İslam müçtehitlerinin dinî bir hükümde ittifak etmelerine icma denir.
İslam hukuk metodolojisinde Kur’an ve Sünnet’ten sonra gelen üçüncü asli delil icmadır ve ümmetin yetkin âlimlerinin ortak uzlaşısını temsil eder. Kıyas aralarındaki illet benzerliğinden hareketle hüküm çıkarmak; istihsan ise daha güçlü bir delil sebebiyle genel kuralı bırakıp özel hükme yönelmektir. Din âlimlerinin ortak görüş birliğini ifade eden terim ise icmadır.
2. soruKolay
Bir araştırmacı, geçmişte kurulan vakıfların belgelerini inceler. Bazı vakıfların gelirlerinin yoksulların beslenmesine, öğrencilerin barınmasına ve hastaların bakımına ayrıldığını görür. Kurucuların bu hizmetleri, Allah’ın rızasını kazanmak ve insanlara yararlı olmak amacıyla sürekli hâle getirmek istediklerini belirttiklerini saptar.
Bu bulgular dinin toplumsal hayattaki hangi etkisini en doğrudan ortaya koymaktadır?
Cevabı göster
Cevap: A — Yardımlaşma anlayışının kalıcı kurumlara dönüşmesine katkı sağlamasını
Dinî amaçlarla ayrılan gelirlerin sürekli sosyal hizmetlere dönüştürülmesi, yardımlaşmanın vakıflar aracılığıyla kurumsallaşmasına örnektir.
3. soruKolay
Bir öğrenci, ödünç alınan eşyaların kullanımıyla ilgili dinî sorulara cevap aramaktadır. İnternette aynı soruya farklı cevaplar verildiğini görünce bunları doğrudan benimsemek yerine hangi dayanaklarla oluşturulduklarını araştırır. Hazırlayacağı çalışma dosyasına yalnızca İslam’da dinî hükümlerin elde edilmesinde kullanılan temel kaynak ve yöntemlere dayanan açıklamaları almak ister.
Buna göre öğrencinin aşağıdakilerden hangisini dinî hüküm için dayanak kabul etmesi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: C — İnternet kullanıcılarının bir görüşü diğerlerinden daha çok beğenmesini
Bir görüşün çok beğenilmesi, onun dinî hüküm için kaynak olduğunu göstermez. Diğer açıklamalar sırasıyla kitap, sünnet, icma ve kıyasa karşılık gelir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.