Evrendeki düzen ve uyumun rastlantıyla açıklanamayacağını, bir düzenleyiciye işaret ettiğini savunan görüş, Allah'ın varlığına getirilen nizam ve gaye delilidir.
İnançla İlgili Meseleler konusu Allah'ın varlığının delillerini ve inançla ilgili güncel akımları kapsar. Ateizm, deizm, agnostisizm, materyalizm ve nihilizm gibi yaklaşımlar ile reenkarnasyon ve batıl inançlar bu başlık altında incelenir. Reenkarnasyon, ruhun ölümden sonra başka bir bedende yeniden dünyaya geldiği inancıdır; İslam ise ölümden sonra ahirette yeniden dirilişi kabul eder.
Sorular çoğunlukla bir akımın ya da delilin temel iddiasını özetleyen bir parça verir ve bunun hangi yaklaşıma ait olduğunu sorar. Seçenekler adları benzer akımları yan yana dizdiği için her birinin temel tezini bilmek gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
İslam düşüncesinde Allah’ın varlığına getirilen delillerden biri, varlığın kendiliğinden zorunlu olmadığını; mümkün varlıkların bir tercihe ve bir zorunlu varlığa muhtaç olduğunu ileri sürer. Buna göre âlem yok da olabilirdi, var da; dolayısıyla var oluşu kendi başına açıklanamaz.
Başka bir delil ise âlemin sonradan meydana geldiğini, her sonradan olanın bir muhdise ihtiyaç duyduğunu temele alır.
Sırasıyla bu iki delil aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — İmkân delili – hudûs delili
Mümkün varlıkların zorunlu bir varlığa muhtaç oluşu imkân delilini; âlemin sonradan oluşu ve bir muhdise ihtiyacı ise hudûs delilini karşılar. Diğer deliller düzen, ahlak veya insan doğasına dayanır.
2. soruKolay
Bir düşünce akımı, maddeden bağımsız ruh, melek ve ilahi vahiy gibi unsurları kabul etmez. Ona göre gerçeklik yalnızca madde ve maddenin değişim süreçleriyle sınırlıdır; bilinç ve düşünce de sinir sisteminin faaliyetlerinin sonucudur. Bu yaklaşım, insanı ve evreni aynı açıklama düzleminde ele alır. Tartışmalarda görünmeyen bir varlık katmanına yer verilmez; her olgu gözlemlenebilir süreçlere bağlanır.
Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Cevabı göster
Cevap: A — Materyalizm
Yalnızca maddeyi gerçek kabul edip ruhsal ve ilahi unsurları reddeden anlayış materyalizmdir. Agnostisizm bilinemeyeceği, deizm müdahalesiz yaratıcıyı, teizm müdahil Tanrı’yı, nihilizm ise anlamsızlığı savunduğu için elenir.
3. soruOrta
I. Tanrı’nın varlığını ve yokluğunu bilmenin mümkün olmadığını ileri sürer. II. Hayatın ve değerlerin mutlak bir anlamı olmadığını, her şeyin boşluk üzerine kurulduğunu savunur. III. Tanrı’nın varlığını kabul eder; ancak O’nun âleme ve insan hayatına müdahale etmediğini iddia eder.
Bu yaklaşımların doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Agnostisizm – nihilizm – deizm
I bilinemezcilik savunduğu için agnostisizm, II anlamsızlık ve değersizlik savunduğu için nihilizm, III yaratıp bırakmayı savunduğu için deizmdir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.