Ağacın gölgesi ile ağaç gölgesi arasındaki tek fark bir ektir, ama ilki belirtili, ikincisi belirtisiz isim tamlamasıdır.
Sözcük Grupları konusu birden fazla sözcüğün tek bir anlam birimi olarak kullanıldığı yapıları inceler: isim ve sıfat tamlamaları, zincirleme tamlama, ikilemeler, edat grubu, unvan grubu ve deyimler. Tamlayanın ilgi eki alıp almadığı, tamlananın iyelik eki taşıyıp taşımadığı bu ayrımın temelidir.
TYT’de sorular hangi cümlede belirli bir tamlama türünün yer aldığını ya da bir parçadaki numaralı söz öbeklerinin türünü sorar. Seçenekler, yüzeyde benzeyen ama farklı eklerle kurulmuş gruplardan oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlaması vardır?
Cevabı göster
Cevap: B — Binanın cephesi yarışmada ödül aldı.
Kısaca — Belirtili isim tamlaması, “binanın cephesi” öbeğindedir.
Tamlayan eki (-ın) ile tamlanan eki (-i) aynı öbekte bir aradadır; bu iki ek, belirtili isim tamlamasının şartıdır. “göze hoş gelen bir cephe”, “kullanışlı ve estetik bir tasarım” ve “eski bina” sıfat tamlamasıdır; “cepheyi” ise yalnızca belirtili nesnedir, bir adı başka bir ada tamlamaz. “Cepheyi”yi tamlama sanmak en sık düşülen tuzaktır: o belirtililik, nesne görevi içindir.
2. soruKolay
I. Kullanıcılar, uygulamayı indirdikten sonra hesap oluşturuyor. II. Yapay zekâ destekli asistanlar, kullanıcılara hızlı yanıtlar sunuyor. III. Akıllı saatler, sporcuların performansını ölçüyor. IV. Küçük kameralar, karanlıkta bile net görüntü çekebiliyor. V. Güçlü işlemciler, karmaşık hesaplamaları saniyeler içinde tamamlıyor.
I. cümlede sıfat + isim ikilisiyle kurulmuş herhangi bir sıfat tamlaması yoktur; “kullanıcılar”, “uygulamayı” ve “hesap” düz isimlerdir. Diğer cümlelerde “yapay zekâ destekli asistanlar / hızlı yanıtlar” (II), “akıllı saatler” (III), “küçük kameralar / net görüntü” (IV) ve “güçlü işlemciler / karmaşık hesaplamaları” (V) birer sıfat tamlamasıdır.
3. soruKolay
İlk kez ziyaret ettiğim bu evin her köşesinde bir hikâye saklıydı. Bahçenin ağaçları (I) arasında dolaşırken karşıma evin kapısı (II) çıktı. İçeri girince duvarın rengi (III) dikkatimi çekti. Bahçenin sonundaki eski kuyu (IV) yıllardır kullanılmıyordu. Üst kattaki odanın penceresi (V) bahçeye bakıyordu.
Bu parçada numaralanmış tamlamalardan hangisi, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
Cevabı göster
Cevap: D — IV
“Eski kuyu” bir sıfat tamlamasıdır (sıfat + isim); diğer dört tamlama ise tamlayan eki ve iyelik eki taşıyan belirtili isim tamlamalarıdır (bahçenin ağaçları, evin kapısı, duvarın rengi, odanın penceresi).
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.