Cepte soru çözAYTFizikManyetizma ve Manyetik Alan

Fizik

Manyetizma ve Manyetik Alan — AYT örnek sorular ve çözümleri

  • çıkmış 9 sınavda 6 soru
  • Uygulamada bu konudan 37 soru var
  • Ücretsiz

Konu özeti

Aynı yönde akım taşıyan iki paralel tel birbirini çeker, zıt yönde akım taşıyanlar iter; elektrik yüklerindeki kuralın tersine benzeyen bu durum Manyetizma ve Manyetik Alan konusunun ilgi çekici bir yönüdür.

Uzun düz bir telin oluşturduğu manyetik alan akımla doğru, telden uzaklıkla ters orantılıdır. Manyetik alanda hareket eden yüklü bir parçacığa etkiyen kuvvet hem hıza hem alana diktir; bu yüzden kuvvet parçacığın süratini değiştirmez, yalnız yönünü çevirir ve alana dik giren parçacık çembersel yörünge izler.

Kuvvetin yönü sağ el kuralıyla bulunur. AYT Fizik testinde sorular yargılı öncüller, yön belirleme ve bir alanın kaç katına çıktığını bulma biçiminde gelir.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Çok uzun düz bir telden geçen akımın, telden d uzaklıktaki bir noktada oluşturduğu manyetik alanın büyüklüğü B’dir. Ortamın manyetik geçirgenliği değişmeden telden geçen akım iki katına çıkarılıp gözlem noktasının tele uzaklığı 3d yapılırsa bu noktadaki manyetik alanın büyüklüğü B cinsinden aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı göster

Cevap: D — 23B

Kısaca — Düz telin oluşturduğu manyetik alan akımla doğru, uzaklıkla ters orantılı olduğundan yeni manyetik alan 23B olur.

Sonsuz uzunluktaki düz bir telin kendisinden d kadar dik uzaklıkta oluşturduğu manyetik alanın büyüklüğü B=2kId formülüyle verilir; yani alan akım (I) ile doğru, uzaklık (d) ile ters orantılıdır. Akım 2I yapıldığında manyetik alan 2 katına çıkar; uzaklık 3d yapıldığında ise 3 kat azalır. Dolayısıyla yeni manyetik alan B′=2k(2I)3d=23(2kId)=23B bulunur. Orantıyı ters kurup uzaklığı paya, akımı paydaya yazarsan 32B ya da oranları çarparak 6B çeldiricilerine yönelebilirsin.

2. soruKolay

Birbirine paralel iki uzun doğru akım teli düşey olarak gerilmiştir. Tellerden geçen akımların yönleri aynıdır.

I. Teller birbirini çeker.
II. Tellerden birindeki akım artırılırsa aradaki manyetik kuvvet büyür.
III. Teller arası uzaklık artırılırsa aradaki manyetik kuvvet büyür.

Yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı göster

Cevap: C — I ve II

Aynı yönde akım taşıyan paralel teller birbirini çeker; kuvvet, akımlardan biri artınca büyür. Teller uzaklaşınca kuvvet küçülür, bu yüzden III yanlıştır.

3. soruZor

Düzgün B⃗ manyetik alanı +y doğrultusundadır. Pozitif q yükü bu alana xy düzleminde +x yönünde v⃗ hızıyla girer. Sürtünme ve yerçekimi yoktur.

İlk andaki manyetik kuvvetin yönü ve parçacığın yörüngesi hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: D — Kuvvet +k^; xz düzleminde çembersel

i^×j^=k^ olduğundan ilk andaki manyetik kuvvet +z yönündedir. Kuvvet B⃗ ye dik olduğu için yörünge, alana dik olan xz düzleminde çemberseldir.

Her soru o anki seviyene göre seçilir, yanlışların öğrenene kadar tekrar karşına çıkar; hepsi çevrimdışı çalışır.

Uygulamada Manyetizma ve Manyetik Alan konusundan 37 soru çöz

Diğer AYT konuları

Sınavdan daha zor: AYT Fen Bilimleri zorlu sorular · Fen Bilimleri: yarışma tarzı sorular

AYT hakkında her şey