“Sanat şahsi ve muhteremdir” sözüyle tanınan topluluk, edebiyatın kişisel ve saygın bir uğraş olduğunu savundu ama ortak bir sanat anlayışı geliştiremeden kısa sürede dağıldı.
Fecr-i Âti Edebiyatı konusu bu topluluğun Servet-i Fünun'u izleyen çizgisini, bildirisini ve sanatçılarını kapsar. En önemli şairi Ahmet Haşim'dir; sembolizmin etkisiyle telkine ve musikiye dayanan şiirler yazmıştır. Yakup Kadri ve Refik Halit gibi isimler ise sonradan Millî Edebiyat çizgisine geçmiştir.
Mensur şiir de dönemin sevilen türlerindendir. AYT'de sanatçı-eser eşleştirmeleri ve topluluğun özelliklerine ilişkin yargılar sorulur; seçenekler çoğunlukla isim ve eser adlarından oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Fecriaticiler edebiyatın ciddi ve bağımsız bir uğraş olduğunu vurgulamış, sanatçının kişisel duyarlığını öne çıkarmışlardır. Buna karşın ortak bir yayın organı çevresinde uzun süre kalamamış, bildirilerinde sıraladıkları kütüphane kurma, konferans düzenleme ve kapsamlı çeviriler yapma gibi hedeflerin çoğunu gerçekleştiremeden dağılmışlardır.
Bu parçadan Fecriati topluluğuyla ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — Ortak ilkeler açıklamasına rağmen kurumsal hedeflerinde süreklilik sağlayamadığına
Kısaca — Fecriati topluluğu yayımladığı bildiriyle iddialı hedefler ortaya koymuş olsa da kısa sürede dağıldığı için bu kurumsal tasarıları hayata geçirememiştir.
Metinde topluluğun edebiyatı ciddiye alarak ilkelerini bir bildiriyle duyurduğu; ancak kütüphane kurma, düzenli konferanslar verme ve Batı klasiklerini çevirme gibi kurumsal hedeflerini gerçekleştiremeden dağıldığı anlatılmaktadır. Fecriati’nin halk edebiyatı geleneğine dayandığı veya dilde sadeleşmeyi başardığı gibi yargılar, topluluğun Servetifünun benzeri ağır ve seçkinci estetiğiyle bütünüyle çelişir.
2. soruKolay
Ahmet Haşim, şiirini akşam, göl, ay ve gölge gibi imgelerle kurmuş; şiirde musikiyi ve sezdirme gücünü önemsemiştir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu ise ilk edebî yıllarının ardından romanlarında yakın tarihin siyasal ve toplumsal değişmelerini işlemiştir. Sanat anlayışları ve ağırlık verdikleri türler zamanla birbirinden belirgin biçimde ayrılmıştır.
Bu iki sanatçıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak gösterilebilir?
Cevabı göster
Cevap: A — Edebiyat yaşamlarının bir döneminde Fecriati topluluğunda yer almaları
Kısaca — Ahmet Haşim ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun ortak paydası, yazı hayatlarının başında 1909'da kurulan Fecriati topluluğunda yer almış olmalarıdır.
İki sanatçının sonraki edebî serüvenleri tamamen ayrışır: Ahmet Haşim saf şiir anlayışını ve aruzu yaşamının sonuna kadar korurken Yakup Kadri Millî Edebiyat ve Cumhuriyet dönemlerinde toplumsal meseleleri ele alan romanlarıyla tanınmıştır. Dolayısıyla Millî Edebiyat’a bağlı kalma, sembolizmi sürdürme ya da yalnızca şiirle tanınma her ikisi için geçerli ortak bir nitelik değildir. İki ismin buluştuğu nokta, edebiyat yaşamlarının bir döneminde Fecriati topluluğunda yer almalarıdır.
3. soruOrta
Aşağıdaki Fecriati sanatçısı ve eser eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: D — Yakup Kadri Karaosmanoğlu — Gurabahane-i Laklakan
Kısaca —Gurabahane-i Laklakan, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’na değil Ahmet Haşim’e aittir. Bu nedenle yanlış eşleştirme D seçeneğidir.
Emin Bülent Serdaroğlu’nun “Kin”, Ahmet Haşim’in Göl Saatleri, Faik Ali Ozansoy’un Fânî Teselliler ve Refik Halit Karay’ın Memleket Hikâyeleri eserleriyle eşleştirilmesi doğrudur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.