Cepte soru çözAYTTürk Dili ve EdebiyatıRoman, Hikâye ve Anlatım Teknikleri
Türk Dili ve Edebiyatı
Durum hikâyesinde merak uyandıran bir olay örgüsü yoktur; bu tür anlatılar bir ruh hâlini ya da gündelik hayattan bir kesiti yansıtır, olay hikâyesi ise serim, düğüm ve çözüm düzeniyle ilerler.
Roman, Hikâye ve Anlatım Teknikleri konusu bu türlerin yapı unsurlarını (olay, kişi, zaman, mekân, bakış açısı) ve bilinç akışı, iç monolog, iç diyalog, geriye dönüş, montaj gibi teknikleri kapsar. Kahraman anlatıcı birinci kişi ağzından konuşur; ilahi bakış açısındaki anlatıcı ise kahramanların iç dünyasını bütünüyle bilir.
AYT'de bir anlatı parçası verilip anlatıcının türü ya da kullanılan teknik sorulur; postmodern romanın üstkurmaca gibi özellikleri de bu kapsamdadır.
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi durum hikâyesinin özelliklerinden biri değildir?
Cevap: D — Olaylar sıkı bir neden-sonuç ilişkisiyle kesin bir sonuca bağlanır.
Olayların sıkı bir neden-sonuç ilişkisiyle kesin bir sonuca bağlanması olay hikâyesinin (Maupassant tarzı) özelliğidir; durum hikâyesi bir kesiti veya ruh hâlini sunar, kesin sonuca bağlanma kaygısı taşımaz.
2. soruKolay
Kompartımanda yalnızdım, önümdeki boş sıraya kimsenin oturmayacağını bilircesine çantamı özenle oraya bırakmıştım. Trenin penceresinden geçen tarlaları izlerken içimde tarif edemediğim bir hüzün büyüyordu. Dışarıda geçen her köy, bir daha görmeyeceğim bir yer gibi gözümün önünden yavaşça akıp gidiyordu. Annemin bana söylediği son sözler hâlâ kulaklarımdaydı: “Dön, ama vaktinde dön.” Oysa ben, o gün bir daha hiç dönmeyeceğimi biliyordum.
Bu parçada hikâyenin anlatıcısı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevap: B — Hikâyenin kahramanlarından biri olarak birinci tekil şahıs ağzından anlatmaktadır.
“İçimde”, “kulaklarımdaydı”, “biliyordum” gibi ifadeler, anlatıcının olayın içindeki bir kahraman olarak birinci tekil şahıs ağzından konuştuğunu gösterir.
3. soruKolay
1980 sonrası Türk romanında, yazarın kurmaca olduğunu okuyucudan gizlemeden bizzat kendi yazma sürecine metin içinde yer verdiği, tarihî ve masalsı unsurları gerçeklikle iç içe sunduğu, farklı metinlerden alıntı ve göndermelerle örülü yeni bir anlayış öne çıkmıştır. Eleştirmenler bu yeni anlayışı, önceki kuşağın yerleşik anlatım alışkanlıklarından belirgin bir kopuş olarak değerlendirmiştir. Bu romanlarda okurun kurmaca ile gerçeği ayırt etmesi çoğu zaman güçleşir, çünkü metin kendi kurulma sürecini de okurdan hiçbir zaman gizli tutmaz.
Bu parçada söz edilen roman anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: C — Postmodern roman
Kısaca — Üstkurmaca, metinlerarasılık ve kurmaca ile gerçeğin sınırlarının belirsizleşmesi postmodern roman anlayışının temel nitelikleridir.
Postmodern romanda yazar, geleneksel gerçekçi kurgunun dışına çıkarak metnin yazılma sürecini ve bir kurmaca olduğunu okurdan gizlemez (üstkurmaca). Ayrıca masal, efsane gibi anlatı türlerini ve başka metinlerden yapılan alıntıları kurmacaya dahil ederek çok katmanlı bir anlatı yapısı kurar. Toplumcu gerçekçi ve tezli romanlar bir fikri ya da toplumsal gerçeği doğrudan savunmayı hedeflerken postmodern roman doğrudan kurmacanın kendisiyle oynar.
Her soru o anki seviyene göre seçilir, yanlışların öğrenene kadar tekrar karşına çıkar; hepsi çevrimdışı çalışır.
Uygulamada Roman, Hikâye ve Anlatım Teknikleri konusundan 39 soru çöz
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.