“Dağlar bana sitem etti” dizesinde dağa insana özgü bir davranış yüklenir; bu kişileştirmedir (teşhis), dağ konuşturulduğunda buna intak sanatı da eklenir.
Söz Sanatları; teşbih, istiare, mecaz-ı mürsel, kinaye, tezat, tenasüp, telmih, tecahül-i arif, hüsn-i talil ve mübalağa gibi edebî sanatları kapsar. Ayrımlar incedir: tenasüp, anlamca ilgili sözcükleri, örneğin gül, bülbül ve bahçeyi, bir arada kullanmaktır; telmih ise herkesçe bilinen bir olaya ya da kişiye, sözgelimi Ferhat ile Şirin'e, kısaca gönderme yapmaktır.
AYT'de seçeneklerde dizeler ya da beyitler verilip belirli bir sanatın hangisinde bulunduğu, bazen de bir parçada öne çıkan sanat sorulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Kasaba meydanındaki eski çeşme, öykünün anlatıcısına şöyle seslenir: “Ben bu meydanın hafızasıyım. Nice yolcunun susuzluğunu giderdim, nice ayrılığın ardından sessizce ağladım. Şimdi kimse tasıma dokunmasa da taşlarımın arasında sakladığım sesleri koruyorum.”
Bu parçada özellikle vurgulanan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — İntak
İnsan dışındaki çeşmenin kendi ağzından konuşması konuşturmadır. Konuşturulan varlık aynı zamanda kişileştirilmiş olsa da parçanın ayırt edici yönü doğrudan söz söylemesidir.
2. soruKolay
Aşağıdaki dizelerin hangisinde telmih sanatına başvurulmuştur?
Cevabı göster
Cevap: B — İçimdeki her ateş gül bahçesi olur / Bir İbrahim sabrıyla içinden geçersem
İbrahim adı ve ateşin gül bahçesine dönüşmesi, Hz. İbrahim’in ateşe atılması anlatısına gönderme yapar; bilinen bir olaya yapılan bu çağrışım telmihtir.
3. soruKolay
Aşağıdaki dizelerin hangisinde tenasüp sanatı vardır?
Cevabı göster
Cevap: E — Yelken, dümen, dalga ve liman / Aynı yolculuğun dilini konuşur
Yelken, dümen, dalga ve liman deniz yolculuğuyla ilgili anlamca bağlantılı sözcüklerdir; aralarında karşıtlık bulunmadan bir arada kullanılmaları tenasüp oluşturur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.