Ağır ve süslü bir dil, sanat için sanat anlayışı ve karamsar bir ton bu topluluğun belirgin özellikleridir.
Servet-i Fünun Edebiyatı, Fransız edebiyatını örnek alan sanatçıların şiir, roman, hikâye ve eleştiride verdiği eserleri kapsar. Şiirde Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin, romanda Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf öne çıkar. Aruzu Türkçeye uydurma çabası, serbest müstezat ve sone gibi Batılı biçimler, anlamın bir dizede bitmeyip sonrakine taşması dönemin şiir yeniliklerindendir.
Romanlar ise gerçekçi bir anlayışla İstanbul'un üst tabakasını anlatır. AYT'de sanatçı tanıtımları, eser adları ve şiir eğilimleri üzerinden sorular gelir; seçenekler çoğunlukla sanatçı adlarından ve eser-yazar eşleştirmelerinden oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Servetifünun dönemi sanatçıları, roman, hikâye ve eleştiri gibi pek çok farklı türde eser vermiştir. Bir incelemede üç sanatçıya ilişkin şu bilgiler verilir: I. Mai ve Siyah’ta sanatçı bir gencin hayal kırıklığını romanlaştırmıştır. II. Siyah İnciler’de mensur şiirlerini toplamış, Eylül’de ruh çözümlemelerine ağırlık vermiştir. III. Kavgalarım’da katıldığı edebî tartışmaları anlatmış, Hayal İçinde adlı romanı yazmıştır.
Bu sanatçılar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — Halit Ziya Uşaklıgil - Mehmet Rauf - Hüseyin Cahit Yalçın
Kısaca — Öncüllerde tanıtılan yapıtlar sırasıyla Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf ve Hüseyin Cahit Yalçın’a aittir.
İlk öncülde Ahmet Cemil’in hayal kırıklığını anlatan Mai ve Siyah, Türk edebiyatında Batılı teknikle yazılmış ilk yetkin roman olup Halit Ziya Uşaklıgil’in başyapıtıdır. İkinci öncülde yer alan mensur şiir türündeki Siyah İnciler ile edebiyatımızın ilk psikolojik romanı sayılan Eylül, Mehmet Rauf’a aittir. Üçüncü öncülde belirtilen edebî polemiklerin toplandığı Kavgalarım ile Hayal İçinde romanı ise Servetifünun’un ateşli savunucusu Hüseyin Cahit Yalçın’ın kaleminden çıkmıştır.
2. soruOrta
Servetifünun şiirinin iki ana eğiliminde ilk şairin “Balıkçılar” ve “Hasta Çocuk”ta gündelik hayattan kesitleri öyküleyici bir anlatımla verdiği; ikinci şairin “Elhân-ı Şitâ”da kar yağışını ses tekrarları ve alışılmamış bağdaştırmalarla bir musikiye dönüştürdüğü görülür.
Bu parçada söz edilen şairler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — Tevfik Fikret - Cenap Şahabettin
Kısaca — Manzum hikâye tarzında gündelik hayatı işleyen ilk şair Tevfik Fikret; “Elhân-ı Şitâ”da kar yağışını müzikal bir tabloya dönüştüren ikinci şair Cenap Şahabettin’dir.
Servetifünun şiirinde Tevfik Fikret, nazmı nesre yaklaştırarak yoksulluk ve hastalık gibi gerçekçi insan manzaralarını “Balıkçılar” ve “Hasta Çocuk” gibi manzum hikâyelerinde başarıyla işlemiştir. Buna karşılık sembolizm ve parnasizm akımlarından etkilenen Cenap Şahabettin, musiki ve biçim güzelliğini öne çıkarmış; “kış ezgileri” anlamına gelen “Elhân-ı Şitâ”da karın yağışını ahenk ve alışılmamış bağdaştırmalarla betimlemiştir. Şairlerin bu iki zıt yaklaşımı, topluluğun şiirdeki gerçekçi-öyküleyici ve sembolist-estetik iki ana damarını temsil eder.
3. soruOrta
Bir müze, Servetifünun çevresinin şiir, roman ve eleştiri birikimini üç ayrı vitrinde sunacaktır. Birinci vitrinde tabiatın kişisel çağrışımlar ve musikiyle işlendiği “Elhân-ı Şitâ”; ikinci vitrinde Ahmet Cemil’in hayalleri ile gerçekler arasındaki yenilgisi; üçüncü vitrinde Taine’in görüşlerinden hareketle Batılı yazarların değerlendirildiği Hayat ve Kitaplar yer alacaktır. Her vitrinin kartında eser sahibi de yazılacaktır.
Aşağıdaki sanatçı dizilerinden hangisi kartlara sırasıyla yazılmalıdır?
Cevabı göster
Cevap: C — Cenap Şahabettin - Halit Ziya Uşaklıgil - Ahmet Şuayp
Kısaca — Müzede sergilenen eser ve kahramanların temsil ettiği sanatçılar sırasıyla Cenap Şahabettin, Halit Ziya Uşaklıgil ve Ahmet Şuayp’tır.
Birinci vitrinde tabiatı musiki ve sembolist imgelerle yansıtan “Elhân-ı Şitâ” şiiri Cenap Şahabettin’e aittir. İkinci vitrinde idealleriyle gerçekler arasında sıkışan genç şair Ahmet Cemil’in romanı Mai ve Siyah, Halit Ziya Uşaklıgil tarafından kaleme alınmıştır. Üçüncü vitrinde yer alan ve Hippolyte Taine’in determinist yöntemini esas alarak Batılı yazarları tanıtan Hayat ve Kitaplar ise eleştirmen Ahmet Şuayp’ın eseridir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.