Bir noktayı orijin etrafında saat yönünün tersine dik açı kadar döndürmek, koordinatların yerini değiştirip yeni ilk koordinatın işaretini çevirmek demektir; Dönüşüm Geometrisi böyle kısa kuralların ustaca uygulanmasıdır.
Öteleme, yansıma ve dönme bu konunun üç temel hareketidir. Y eşittir x doğrusuna göre yansımada apsis ile ordinat yer değiştirir; bir noktaya göre simetride ise o nokta, asıl nokta ile görüntüsünün orta noktası olur. AYT Geometri sorularında tek bir dönüşümün görüntüsü sorulabileceği gibi, art arda uygulanan iki dönüşüm ve görüntünün bir doğru üzerinde olma koşulu birlikte verilebilir.
Seçenekler koordinat çifti ya da sayısal bir toplam biçimindedir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Dik koordinat düzleminde P(5,−2) noktası orijin etrafında saat yönünün tersine 90∘ döndürülüyor.
Buna göre görüntü noktasının koordinatları aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — (2,5)
Kısaca —P(5,−2) noktasının orijin etrafında saat yönünün tersine 90∘ döndürülmesiyle elde edilen nokta (2,5) tir.
Dik koordinat düzleminde bir noktanın orijin etrafında pozitif yönde (saat yönünün tersine) 90∘ döndürülmesinde dönüşüm kuralı (x,y)↦(−y,x) şeklindedir. Verilen noktada x=5 ve y=−2 olduğundan yeni apsis −(−2)=2 ve yeni ordinat 5 olur; böylece (2,5) noktası elde edilir. Dönme yönü saat yönü ile karıştırıldığında koordinatlar (y,−x) kuralıyla hesaplanarak (−2,−5) veya (−2,5) gibi çeldiricilere ulaşılabilir.
2. soruKolay
Dik koordinat düzleminde P(2,7) noktası veriliyor. Bu noktanın y=x doğrusuna göre simetriğinin koordinatları aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — (7,2)
Kısaca — Simetri noktasının koordinatları (7,2) olduğundan doğru cevap E seçeneğidir. Bir noktanın y=x doğrusuna göre simetriği alınırken koordinatları yer değiştirir: (x,y)↦(y,x). Bu nedenle P(2,7) noktası P′(7,2) noktasına dönüşür. Koordinatların işaretlerini değiştirmemelisin; bu dönüşümde yalnızca yerleri değişir.
3. soruOrta
Dik koordinat düzlemindeki A(a,b) noktasının M(2,−1) noktasına göre simetriği B,B noktasının da y-eksenine göre simetriği C noktasıdır.
A noktası x−y=1 doğrusu,
C noktası ise 2x+y=4 doğrusu
üzerindedir.
Buna göre a+b toplamı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: D — 25
Kısaca — Simetri kurallarından C(a−4,−2−b) noktası elde edilip doğruların denklemleri ortak çözüldüğünde a=13,b=12 ve a+b=25 bulunur.
A(a,b) noktasının M(2,−1) noktasına göre simetriği olan B noktasının koordinatları B=(2⋅2−a,2⋅(−1)−b)=(4−a,−2−b) olur. B noktasının y-eksenine göre yansıması apsisinin işaretini değiştireceğinden C(a−4,−2−b) elde edilir. A noktası x−y=1 doğrusu üzerinde olduğundan a−b=1,C noktası 2x+y=4 doğrusu üzerinde olduğundan 2(a−4)+(−2−b)=4⟹2a−b=14 bulunur. Bu iki denklem ortak çözüldüğünde a=13 ve b=12 çıkar; buradan a+b=13+12=25 elde edilir. y-eksenine göre simetri alırken apsis yerine ordinatın işaretini değiştirmek en sık düşülen hatadır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.