İki, dört ve dokuz sayılarının aritmetik ortalaması beş, ortancası ise dörttür; uç değerler ortalamayı çekerken ortanca yerinde kalır.
Veri - İstatistik konusu bu tür merkezî eğilim ölçülerini, yani aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değeri, ayrıca açıklık ve standart sapma gibi yayılım ölçülerini kapsar. Farklı büyüklükteki iki grubun birleşik ortalamasını bulmak için grupların ortalamalarının basitçe toplanıp ikiye bölünemeyeceğini, her grubun eleman sayısıyla ağırlıklandırılması gerektiğini bilmek önemlidir.
Sınavda sütun, çizgi ve daire grafikleri ile tablolar da yorumlanır. Sorular çoğunlukla bir sınıfın notları ya da bir dükkânın satışları gibi gündelik verilerle kurulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir kırtasiyede sabahleyin satılan 40 ürünün ortalama fiyatı 80 TL, öğleden sonra satılan 60 ürünün ortalama fiyatı ise 95 TL’dir.
Buna göre o gün satılan tüm ürünlerin ortalama fiyatı kaç TL’dir?
Cevabı göster
Cevap: A — 89
Toplam tutar 40⋅80+60⋅95=3200+5700=8900 TL’dir. 100 ürün için ortalama 8900/100=89 TL’dir.
2. soruKolay
9-A şubesinin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü haftalardaki yazılı not ortalamaları sırasıyla 68,70, 74 ve 76; 9-B şubesinin aynı haftalardaki yazılı not ortalamaları ise sırasıyla 72,70, 71 ve 73’tür. Her şubede ortalamaya katılan not sayısı haftadan haftaya değişmemektedir. Bu dört haftadaki tüm notlar dikkate alındığında 9-A’nın not ortalaması 9-B’ninkinden kaç puan fazladır?
Cevabı göster
Cevap: B — 0,5
9-A ortalaması (68+70+74+76)/4=72, 9-B ortalaması (72+70+71+73)/4=71,5’tir. Fark 0,5 puandır.
3. soruKolay
1,3,5, 7 veri grubunun aritmetik ortalaması x’tir. Bu grubun standart sapması
σ=n∑i=1n(xi−x)2
formülü ile hesaplanmaktadır.
Buna göre σ kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: E — 5
Ortalama x=4’tür. Sapmaların kareleri toplamı 9+1+1+9=20 olduğundan σ=420=5 bulunur. n yerine n−1 kullanmak veya kök almadan payı bırakmak yanlış şıklara götürür.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TYT (Temel Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın birinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.