Haberlerde en çok yer kaplayan konunun toplumun gözünde en önemli sorun hâline gelmesi, medyanın gündem belirleme etkisi olarak bilinir.
Medya, Kitle İletişimi ve Dijital Toplum konusu medyanın bilgilendirme, eğlendirme ve toplumsallaştırma işlevlerini, kitle kültürünü, farklı kesimlerin aynı içerikleri tüketerek birbirine benzemesini, yanlış ve yanıltıcı bilginin yayılmasını, sosyal medyada kişinin yalnızca kendi görüşünü doğrulayan içeriklerle çevrelenmesini ve dijital erişimdeki eşitsizlikleri kapsar.
Dijital toplumda bilginin hızla yayılması hem katılımı kolaylaştırır hem de düzeltmelerin ilk izlenime yetişmesini zorlaştırır. Sorular genellikle medyayla ilgili bir olay ya da gözlem anlatan bir parça verir ve parçanın medyanın hangi etkisini örneklediğini sorar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Farklı şehirlerde, farklı gelir gruplarından pek çok kişi aynı televizyon dizisini izlemekte, aynı markaları tercih etmekte ve benzer eğlence anlayışına sahip olmaktadır. Bu durum, bölgesel ve sınıfsal kültürel farklılıkların giderek azalmasına yol açmaktadır. Bu parçada anlatılan durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir?
Cevabı göster
Cevap: E — Kitle iletişim araçlarının kültürü standartlaştırması
Kısaca — Farklı coğrafi ve sınıfsal kesimlerin aynı medya içeriklerini tüketerek benzer beğeniler edinmesi, kitle iletişim araçlarının kültürü standartlaştırması sürecini ifade eder.
Televizyon gibi kitle iletişim araçları yerel kültürleri ve özgün alt kültürleri aşındırarak topluma tek tip bir kitle kültürü sunar. Bu durum, kültürel göreceliğin yaygınlaşması ya da yerel kültürlerin korunması değil, tek tipleşmenin gerçekleştiğini gösterir.
2. soruKolay
Bir bilim insanının uzun bir konuşmasından alınan on saniyelik bölüm, konuşmanın bütünüyle ters bir izlenim uyandıracak başlıkla paylaşılır. Kısa video hızla yayılır; daha sonra konuşmanın tamamı yayımlansa da ilk başlığı görenlerin önemli bir kısmı görüşünü değiştirmez.
Bu parça medyanın hangi özelliğini göstermektedir?
Cevabı göster
Cevap: A — Medya, seçme ve çerçeveleme yoluyla gerçekliğe ilişkin algıyı kurabilir.
Kısaca — Medya, olayları olduğu gibi yansıtmak yerine belirli kesitleri seçip yönlendirici başlıklarla çerçeveleyerek izleyicinin gerçeklik algısını inşa eder.
Burada dikkat etmen gereken nokta, medyanın nötr bir ayna işlevi görmediğidir. Bilim insanının konuşmasından yalnızca istenen on saniyelik kısmın seçilip alınması “seçme”, buna konuşmanın amacıyla çelişen bir başlık eklenmesi ise “çerçeveleme” sürecini gösterir. Gerçeğin tamamı sonradan açıklansa bile ilk kurgunun zihinlerde kalıcı olması, algının doğrudan sunulan temsil üzerinden kurulduğunu kanıtlar. Bu durum, sonradan verilen doğru bilginin önceki önyargıyı kendiliğinden sileceğini öne süren yaklaşımın neden geçersiz olduğunu da açıklar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.