Hobbes'a göre insanlar, herkesin herkese karşı savaştığı doğa durumundan kurtulmak için yetkilerini sözleşmeyle mutlak bir egemene devreder.
Siyaset Felsefesi konusu devlet, iktidar, egemenlik, meşruiyet, hak, özgürlük ve adalet kavramlarını ve ideal bir düzenin mümkün olup olmadığını tartışır. Platon'un Devlet'i, Farabi'nin erdemli toplumu ve Thomas More'un Ütopya'sı, mevcut düzenin aksaklıklarından yola çıkan ideal toplum tasarımlarına örnektir.
Meşruiyetin yalnızca çoğunluk oyuna mı, yoksa temel hak ve hukuk güvencesine de mi dayandığı sık işlenen bir sorudur. Sınavda bir ülkedeki uygulamayı anlatan senaryo verilip hangi siyasi ilkenin çiğnendiği ya da hangi düşünürün görüşüyle uyuştuğu sorulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
İzin almadan kamusal alanı kapatanlara para cezası verilen bir ülke söz konusudur. Ancak bir bakan, kendi destekçilerinin aynı eylemini “önemli bir toplumsal amaç taşıdığı” gerekçesiyle cezadan muaf tutabilmekte; karşıt görüştekilerin başvurularını ise hiçbir gerekçe göstermeden reddedebilmektedir. Eleştirmenler, sorunun yalnızca cezanın ağır ya da hafif olması değil, aynı eylemin kim tarafından yapıldığına göre farklı muamele görmesi olduğunu savunur.
Eleştirmenlerin savunduğu siyasal ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Hukukun genel kurallara dayanması ve yönetenleri de bağlaması
Hukukun üstünlüğü, kuralların keyfî ve kişiye göre uygulanmamasını, yönetenlerin de bu kurallara bağlı olmasını gerektirir. Örnekte ihlal edilen ilke budur.
2. soruKolay
Bir yasa, usulüne uygun biçimde seçilmiş mecliste çoğunluk oyuyla kabul edilir. Yasa belirli bir inanç grubunun kamusal görevlere başvurmasını yasaklamaktadır. Hükûmet, kararın seçilmiş çoğunluk tarafından alınmasını yeterli görürken muhalifler, seçim ve oylama usullerinin siyasal meşruiyet için önemli fakat tek başına yeterli olmadığını savunur. Onlara göre temel hakları ortadan kaldıran bir karar, yasal biçime sahip olsa bile yönetilenlerden haklılık talep edemez.
Muhaliflerin görüşünden aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: A — Bir kararın meşru olması için yasal usulün yanında temel hak sınırlarına da uyması gerekir.
Muhalifler, çoğunluk ve usulün önemini reddetmemekte; bunların temel haklara saygıyla tamamlanmasını istemektedir. Dolayısıyla yasallık, meşruiyet için tek başına yeterli değildir.
3. soruKolay
Düşünce tarihinde pek çok filozof, yaşadıkları dönemdeki toplumsal sorunlardan yola çıkarak herkesin eşit ve adil koşullarda yaşayabileceği bir toplum modeli tasarlamıştır. Bu tasarımlarda mevcut siyasal düzenin aksayan yönleri eleştirilmiş ve bunların giderildiği bir düzen hayal edilmiştir.
Buna göre ideal toplum tasarımlarının ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi belirleyici olmuştur?
Cevabı göster
Cevap: E — Mevcut toplumsal düzendeki sorunlar ve adaletsizlikler
Kısaca — İdeal toplum tasarımlarının doğuşunda, düşünürlerin yaşadıkları dönemdeki mevcut toplumsal düzende gördükleri sorunlar ve adaletsizlikler belirleyici olmuştur.
Parçada açıkça belirtildiği gibi filozoflar, siyasal düzenin aksayan yönlerini eleştirerek bu aksaklıkların bulunmadığı eşit ve adil bir model hayal etmişlerdir. Yani ütopik düşünce, toplumsal ve siyasal krizlere karşı bir tepki ve çözüm arayışından kaynaklanır. Bilimsel gelişmelerin durumu ya da savaşların bitmesi gibi etkenler metinde ideal toplum arayışının temel gerekçesi olarak sunulmamıştır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.