Kırsalda toprağın ve iş olanaklarının daralması göçün itici, kentteki fabrika işleri ve okullar ise çekici etkenleridir; göç çoğu zaman bu ikisinin birlikte işlemesiyle gerçekleşir.
Nüfus, Göç ve Kentleşme konusu iç ve dış göçü, gönüllü ve zorunlu göçü, nitelikli insan gücünün başka ülkelere gitmesi anlamındaki beyin göçünü, hızlı kentleşmenin gecekondulaşma gibi sonuçlarını ve orta gelirli ailelerin kent çeperine yerleşmesi demek olan banliyöleşmeyi kapsar.
Kentte ilişkilerin daha yüzeysel ve resmî hâle gelmesi de sıkça işlenen bir başlıktır. Sorular bir kentin ya da göç dalgasının hikâyesini anlatan bir parça verir ve bu parçadan hangi yargıya ulaşılabileceğini veya anlatılan sürecin adını sorar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
1960’lı yıllarda Anadolu’dan büyük kentlere yönelen göç dalgasıyla birlikte, kent çeperlerinde gecekondular hızla çoğalmıştır. Bu yerleşimlerde yol, su ve elektrik gibi hizmetler çoğu zaman sonradan sağlanmış; sakinler genellikle düşük ücretli işlerde çalışmıştır.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — Hızlı ve plansız kentleşme, çarpık yerleşim biçimlerini ortaya çıkarmıştır.
Kısaca — Gecekonduların hızla çoğalması, hızlı ve plansız kentleşmenin çarpık yerleşim biçimleri ortaya çıkardığını gösterir. Yol, su ve elektrik hizmetlerinin sonradan sağlanması da yerleşimin altyapı hazırlığından önce gerçekleştiğini destekler. Parçada göçmenlerin tarımsal üretimi sürdürme isteğine veya gelirlerinin zamanla kent ortalamasına yaklaştığına ilişkin bilgi yoktur.
2. soruKolay
Kent, bazı göçmenler için fırsat ve çeşitlilik vaat ederken; bazıları için yalnızlık, güvensizlik ve samimiyetsiz ilişkilerle özdeşleşir. Kalabalık içinde tanınmamak, komşuluk bağlarının zayıf olması ve farklı yaşam tarzlarının yan yana durması bu algıyı besler.
Bu parçadaki olumsuz kent algısının oluşmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilemez?
Cevabı göster
Cevap: A — Birincil ilişkilerin güçlenmesi
Kısaca — Olumsuz kent algısını besleyen etkenler anonimlik, ikincil ilişkiler, zayıf komşuluk ve heterojen kültürdür; birincil ilişkilerin güçlenmesi bu tabloyu doğurmaz. Parçada kalabalık içinde tanınmamamak (anonimlik), samimiyetsiz ilişkiler (ikincil ilişkiler), komşuluk bağlarının zayıf olması ve farklı yaşam tarzlarının yan yana durması (heterojen kültür) olumsuz algıyı besler. Yüz yüze, samimi ve güven verici birincil ilişkilerin güçlenmesi ise yalnızlık ve güvensizliği artırmaz, azaltır. Bu nedenle birincil ilişkilerin güçlenmesinin etkisinden söz edilemez.
3. soruKolay
Bir metropolün merkezinde arsa ve konut fiyatları yükselirken çevre ilçelerde yeni siteler kurulmuş, otomobil sahipliğinin ve hızlı ulaşım hatlarının yaygınlaşmasıyla orta gelirli aileler bu bölgelere taşınmıştır. Bu kişiler iş, eğitim ve kültür hizmetleri için merkezle ilişkilerini sürdürmekte; buna karşılık gece nüfusu giderek çevre ilçelerde yoğunlaşmaktadır. Kentin işlevsel alanı idari sınırlarının ötesine taşmaktadır.
Bu gelişme öncelikle aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Cevabı göster
Cevap: A — Banliyöleşme ve metropoliten alanın genişlemesi
Konut nüfusunun merkezin çevresine taşınırken merkezle günlük işlevsel bağların sürmesi banliyöleşmeyi; bu bağların idari sınırları aşması metropoliten alanın genişlemesini gösterir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.