Duyum ile algı aynı şey değildir: göze ulaşan ışık bir duyumdur, o ışığı tanıdık bir yüz olarak yorumlamak ise algıdır.
Psikolojinin Temel Süreçleri (Duyum-Algı, Dikkat, Güdü, Duygu) konusu bu ayrımın yanında benzerlik, yakınlık, tamamlama ve şekil-zemin gibi Gestalt algı ilkelerini, seçici dikkati, biyolojik ve sosyal güdüleri, Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisini ve duygu kuramlarını içerir. Kalabalık bir ortamda yalnızca kendi adının söylendiğini duymak, seçici dikkatin gündelik bir örneğidir.
AYT bu konuyu çoğunlukla kısa bir gündelik durum üzerinden sorar ve durumun hangi ilkeye, güdü türüne ya da hiyerarşi basamağına örnek olduğunu ister. Seçenekler aynı sınıflamanın komşu terimlerinden oluştuğu için her terimin ayırt edici özelliğini bilmek gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Maddi bir karşılık beklemeden yalnızca meslektaşları arasında saygın ve başarılı biri olarak tanınmak için ekstra sorumluluklar üstlenip fazladan çaba gösteren bir çalışan söz konusudur.
Bu çalışanın davranışı, aşağıdaki güdü türlerinden hangisine örnektir?
Cevabı göster
Cevap: C — Sosyal güdü
Başarı, statü veya toplumsal saygınlık kazanma isteği gibi biyolojik bir ihtiyaçtan doğmayan, sosyal yaşam içinde öğrenilen güdüler ikincil (sosyal/psikolojik) güdülerdir; açlık, susama gibi doğuştan gelen güdüler ise birincildir.
2. soruKolay
Kesik çizgilerle çizilmiş, aralarında boşluklar bulunan bir daire şekli gösterildiğinde, çoğu insan bu şekli bir daire olarak algılar; zihin, kesik çizgileri birbirinden kopuk parçalar olarak ayırmaz.
Bu algısal eğilim, Gestalt algı ilkelerinden hangisine örnektir?
Cevabı göster
Cevap: D — Tamamlama (kapalılık)
Eksik bırakılan bir şeklin zihin tarafından bütünlenerek algılanması, Gestalt algı ilkelerinden tamamlama (tamamlama) ilkesinin tanımına uyar; yakınlık ve benzerlik ilkeleri ayrı öğelerin gruplanmasıyla, şekil-zemin ise nesnenin arka plandan ayrışmasıyla ilgilidir.
3. soruKolay
Barınacak güvenli bir evi, düzenli beslenme imkânı olan ve yakınları tarafından sevilip kabul edildiğini hisseden bir üniversite öğrencisi, artık kendini akademik olarak kanıtlamak, çevresinde yetkin ve başarılı biri olarak tanınmak için yoğun çaba göstermeye başlamıştır.
Bu öğrencinin şu anda gidermeye çalıştığı ihtiyaç, Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi’nde aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Cevabı göster
Cevap: B — Saygınlık (değer) ihtiyacı
Fizyolojik, güvenlik ve ait olma-sevgi ihtiyaçları karşılanmış bir bireyin başarı, yetkinlik ve toplumsal tanınma arayışına girmesi, Maslow’un hiyerarşisinde saygınlık (değer) ihtiyacı basamağına karşılık gelir; kendini gerçekleştirme ise bireyin kendi potansiyelini tam olarak gerçekleştirmesiyle ilgili daha üst bir basamaktır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.