Çözünürlük Dengesi ve Çözünürlük Çarpımı (Kçç)

Çözünürlük çarpımı yalnızca sıcaklıkla değişir; ortama aynı iyondan eklemek değeri değil, tuzun çözünebilen miktarını azaltır.

Örneğin gümüş klorür, saf suya göre sodyum klorür çözeltisinde daha az çözünür, çünkü ortak klorür iyonu dengeyi katı yönüne iter. Çözünürlük Dengesi ve Çözünürlük Çarpımı (Kçç) konusunda denge ifadesine katı madde yazılmaz ve iyon katsayıları üs olarak girer. İki tuzun Kçç değerlerini karşılaştırarak çözünürlük sıralaması yapmak ancak iyon oranları aynıysa doğrudur.

AYT Kimya testinde molar çözünürlükten Kçç hesabı, ortak iyonlu çözeltide çözünürlük bulma ve öncüllü yargı soruları yer alır; seçenekler genellikle üslü sayılarla yazılmış değerlerdir.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Belirli bir sıcaklıkta $C a F_{2}$ katısının sudaki molar çözünürlüğü $2 \times 1 0^{- 4} M$ olarak ölçülmüştür. Bu sıcaklıkta $C a F_{2}$ için çözünürlük dengesi aşağıda verilmiştir.

C a F_{2} (k) ⇌ C a^{2 +} (s u d a) + 2 F^{-} (s u d a)

Buna göre $C a F_{2}$ için çözünürlük çarpımı ( $K_{\overset{\c}{c} \overset{\c}{c}}$ ) kaçtır?

4 \times 1 0^{- 8}

✗ Bu değil

3, 2 \times 1 0^{- 11}

✓ Doğru

1, 6 \times 1 0^{- 11}

✗ Bu değil

8 \times 1 0^{- 12}

✗ Bu değil

1, 6 \times 1 0^{- 7}

✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — $3, 2 \times 1 0^{- 11}$

Kısaca — $C a F_{2}$ tuzunun çözünme dengesinde $K_{\overset{¸}{c} \overset{¸}{c}} = [C a^{2 +}] [F^{-}]^{2} = 4 s^{3}$ bağıntısından çözünürlük çarpımı $3, 2 \times 1 0^{- 11}$ olarak hesaplanır.

Çözünürlük dengesi $C a F_{2} (k) ⇌ C a^{2 +} (s u d a) + 2 F^{-} (s u d a)$ şeklinde yazıldığında, çözünürlük $s = 2 \times 1 0^{- 4} M$ için iyon derişimleri $[C a^{2 +}] = s$ ve $[F^{-}] = 2 s = 4 \times 1 0^{- 4} M$ olur. Çözünürlük çarpımı ifadesinde katsayılar üs olarak yazıldığından $K_{\overset{¸}{c} \overset{¸}{c}} = [C a^{2 +}] [F^{-}]^{2} = (s) (2 s)^{2} = 4 s^{3}$ eşitliği elde edilir. Değerler yerine konulduğunda $K_{\overset{¸}{c} \overset{¸}{c}} = 4 \times (2 \times 1 0^{- 4})^{3} = 4 \times (8 \times 1 0^{- 12}) = 3, 2 \times 1 0^{- 11}$ sonucuna ulaşılır. Florürün stokiyometrik katsayısı olan 2’yi unutup doğrudan $s^{3}$ hesaplamak $8 \times 1 0^{- 12}$ çeldiricisine götüren en yaygın hatadır.

2. soruOrta

$B a F_{2}$ katısının $25^{\circ} C$ ’deki çözünürlük dengesi ve bu dengeye ait çözünürlük çarpımı ( $K_{\overset{¸}{c} \overset{¸}{c}}$ ) aşağıda verilmiştir.

B a F_{2} (k) ⇌ B a^{2 +} (s u d a) + 2 F^{-} (s u d a) K_{\overset{¸}{c} \overset{¸}{c}} = 1, 0 \times 1 0^{- 6}

Buna göre $B a F_{2}$ katısının aynı sıcaklıkta $0, 10 M$ $N a F$ sulu çözeltisindeki molar çözünürlüğü yaklaşık kaç mol/L’dir?

1, 0 \times 1 0^{- 4}

✓ Doğru

2, 5 \times 1 0^{- 5}

✗ Bu değil

6, 3 \times 1 0^{- 3}

✗ Bu değil

1, 0 \times 1 0^{- 5}

✗ Bu değil

1, 0 \times 1 0^{- 3}

✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: A — $1, 0 \times 1 0^{- 4}$

Kısaca — $N a F$ çözeltisinden gelen $0, 10 M$ ortak florür iyonu varlığında $B a F_{2}$ katısının molar çözünürlüğü $1, 0 \times 1 0^{- 4} m o l / L$ olur.

Suda tamamen iyonlaşan $0, 10 M N a F$ çözeltisi ortama $0, 10 M F^{-}$ iyonu sağlar. $B a F_{2}$ katısının çözünürlüğüne $s$ dersek dengede $[B a^{2 +}] = s$ ve $[F^{-}] = 0, 10 + 2 s$ olur; ancak $s$ çok küçük bir değer olduğundan $2 s$ terimi 0,10’un yanında ihmal edilir. Denge bağıntısı $K_{\overset{¸}{c} \overset{¸}{c}} = [B a^{2 +}] [F^{-}]^{2}$ olduğundan $s \cdot (0, 10)^{2} = 1, 0 \times 1 0^{- 6}$ eşitliği kurulur ve buradan $s = \frac{1, 0 \times 1 0^{- 6}}{1, 0 \times 1 0^{- 2}} = 1, 0 \times 1 0^{- 4} M$ bulunur. Ortak iyon derişiminin karesini almayı unutup $s \cdot 0, 10 = 1 0^{- 6}$ işleminden $1, 0 \times 1 0^{- 5}$ değerini bulmak en sık yapılan dikkatsizliktir.

3. soruOrta

Belirli bir sıcaklıkta $B a S O_{4}$ katısının çözünürlük dengesi aşağıda verilmiştir.

B a S O_{4} (k) ⇌ B a^{2 +} (s u d a) + S O_{4}^{2 -} (s u d a)

Buna göre $B a S O_{4}$ tuzunun aynı sıcaklıktaki çözünürlüğüyle ilgili

I. $0, 10 M$ $N a_{2} S O_{4}$ çözeltisinde, saf sudakinden küçüktür.

II. $0, 10 M$ $B a C l_{2}$ çözeltisinde, $0, 10 M$ $N a_{2} S O_{4}$ çözeltisindekine eşittir.

III. Ortama katı $B a S O_{4}$ eklenmesiyle artar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı göster

Cevap: C — I ve II

Aynı derişimdeki ${B a}^{2 +}$ ve ${S O_{4}}^{2 -}$ ortak iyonları 1:1 tuzun çözünürlüğünü aynı ölçüde düşürür. Doymuş çözeltiye katı tuz eklemek ise çözünürlüğü değiştirmez.

Çözünürlük Dengesi ve Çözünürlük Çarpımı (Kçç) — AYT örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer AYT konuları

Kimya