Elektron veren madde yükseltgenir ama indirgen madde odur; adlandırmadaki bu terslik pek çok yanlış seçeneğin kaynağıdır.
Çinko metali bakır iyonlarıyla tepkimeye girdiğinde çinko elektron vererek yükseltgenir ve bakır iyonlarını indirgediği için indirgen madde olur. İndirgenme-Yükseltgenme Tepkimeleri ve Yükseltgenme Basamağı konusu, bir atomun bileşik içindeki basamağını bilinen elementlerin değerlerinden yola çıkarak hesaplamayı ve verilen elektron sayısını alınanla eşitleyerek denklem denkleştirmeyi kapsar.
Sorularda bir bileşikteki atomun basamağı, denkleşmiş tepkimedeki bir maddenin katsayısı ya da indirgen ve yükseltgen maddenin doğru eşleştirildiği seçenek istenir. Peroksitler gibi oksijenin alışılmış basamağından farklı durduğu bileşikler ayrıca dikkat ister.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Zn(k)+Cu2+(suda)→Zn2+(suda)+Cu(k)
tepkimesinde indirgen madde ve yükseltgen madde aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: D — İndirgen madde Zn; yükseltgen madde Cu2+
Zn elektron vererek Zn2+ hâline yükseltgenir ve bu nedenle indirgen maddedir. Cu2+ elektron alıp Cu’ya indirgendiği için yükseltgen maddedir.
2. soruOrta
Laboratuvarda klor gazı elde edilirken gerçekleşen redoks tepkimesi aşağıda verilmiştir.
Tepkime en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde Cl2’nin katsayısı kaçtır?
(1H,8O,17Cl,19K,25Mn)
Cevabı göster
Cevap: C — 5
Mn +7’den +2’ye 5 elektron alır, Cl₂ oluşurken 2 elektron verilir; elektron denkliği için KMnO₄’e 2, Cl₂’ye 5 yazılır ve diğer türler denkleştirilir: 2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂ + 8H₂O.
3. soruKolay
K2Cr2O7 bileşiği, potasyumun yükseltgenme basamağının +1, oksijenin −2 olduğu bir bileşiktir.
Buna göre, bu bileşikte Cr atomunun yükseltgenme basamağı kaçtır?
(8O,19K,24Cr)
Cevabı göster
Cevap: C — +6
K için +1, O için −2 alınarak 2⋅(+1)+2x+7⋅(−2)=0 denklemi kurulur; 2x=12 olduğundan Cr’nin yükseltgenme basamağı +6 bulunur. (+12’ye ulaşan öğrenci toplamı 2 Cr atomuna bölmemiştir.)
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.