Deniz suyundan tuz, suyun buharlaştırılmasıyla; ham petrolden benzin ve mazot ise kaynama noktası farkına dayanan ayrımsal damıtmayla elde edilir.
Karışımlar ve Ayırma Teknikleri konusu homojen ve heterojen karışımları, çözelti, süspansiyon, emülsiyon, aerosol ve koloit gibi türleri, derişim ifadelerini ve bileşenlerin hangi fiziksel farka göre ayrıldığını kapsar. Mayonez bir emülsiyon, çamurlu su ise bir süspansiyondur; ikisi de heterojendir ama dağılan maddenin hâli farklıdır.
Sorular kütlece yüzde derişim hesabını, karışım türünü belirlemeyi, uygun ayırma yöntemini seçmeyi ve çözeltilerin kaynama noktalarını kıyaslamayı içerir. Seçenekler sayısal değerler veya sıralamalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Kütlece yüzde 12'lik bir tuz çözeltisinden 250 gram alınmıştır.
Buna göre alınan bu çözeltideki tuzun kütlesi kaç gramdır?
Cevabı göster
Cevap: A — 30
Kısaca — 250 gram çözeltide 30 gram çözünmüş tuz bulunur.
Kütlece yüzde 12'lik bir çözeltinin her 100 gramında 12 gram tuz bulunmaktadır. Buna göre 250 gram çözeltideki tuz kütlesi 250×10012=30 g olarak hesaplanır. Seçeneklerdeki 220 gram çözeltide bulunan suyun (çözücünün) kütlesidir; 3000 değeri ise yüzdeye bölme adımının atlanmasıyla ulaşılan bir işlem hatasıdır.
2. soruKolay
Sis, küçük su damlacıklarının hava içinde dağılmasıyla oluşan heterojen bir karışımdır.
Dağılan madde ve dağılma ortamının fiziksel hâline göre sis hangi tür karışıma örnektir?
Cevabı göster
Cevap: D — Aerosol
Kısaca — Sıvı su damlacıklarının gaz (hava) ortamında dağılmasıyla oluşan sis bir aerosoldür.
Heterojen karışımlarda dağılma ortamı gaz olduğunda; dağılan faz katı (duman) ya da sıvı (sis, sprey) ise karışım aerosol sınıfına girer. En yaygın çeldiricilerden emülsiyon sıvı-sıvı, süspansiyon ise katı-sıvı heterojen karışımlar için geçerlidir. Köpük ise gazın sıvı içinde dağılmasıyla oluşur.
3. soruKolay
Aynı basınçta üç örnek hazırlanmıştır: K saf su, L seyreltik sulu üre çözeltisi, M ise L’ye göre daha derişik sulu üre çözeltisidir. Üre, bu koşullarda uçucu değildir. Kaynama noktalarının büyükten küçüğe doğru sıralanışı hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — M>L>K
Kaynama noktası yükselmesi derişim arttıkça artar. En derişik M en yüksek, saf su K en düşük kaynama noktasına sahiptir; L ikisinin arasındadır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.