Simyacıların değersiz metalleri altına dönüştürme çabası sonuçsuz kaldı, ama damıtma ve süzme gibi pek çok laboratuvar tekniği bu uğraşlardan miras kaldı.
Kimya Bilimi konusu, kimyanın simyadan bilime dönüşme sürecini, element ve bileşik kavramlarını, kimyasal sembolleri, laboratuvar malzemelerini ve güvenlik kurallarını kapsar. Bir beherglas ile bir ölçülü balon aynı sıvıyı tutabilir, ancak belirli hacimde hassas bir çözelti hazırlamak için yalnızca ölçülü balon uygundur.
Sorular güvenlik işaretlerini, işe uygun malzemeyi seçmeyi, formüllerden element ile bileşiği ayırt etmeyi ya da maddenin yapısına dair tarihsel görüşleri bilim insanlarıyla eşleştirmeyi içerir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir öğrenci laboratuvarda şu üç işlemi planlamıştır:
Yaklaşık 50 mL su ölçmek
İki karışmayan sıvıyı birbirinden ayırmak
Damla damla ayıraç ekleyerek hacim okumak
Bu işlemler için sırasıyla kullanılması gereken laboratuvar malzemeleri belirlenmiştir.
Buna göre doğru malzeme sırası hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Mezür – ayırma hunisi – büret
Yaklaşık hacim ölçmek için mezür, karışmayan sıvıları ayırmak için ayırma hunisi, damla damla ayıraç ekleyip hassas hacim okumak için büret kullanılır. Diğer sıralar bu işlevlerle uyuşmaz.
2. soruOrta
Aşağıda bazı maddelerin formülleri verilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bir elementtir?
Cevabı göster
Cevap: D — O2
Kısaca —O2 yalnızca tek bir tür atomdan (oksijen) oluşan moleküler yapılı bir elementtir.
Bir maddenin element olabilmesi için yapısında yalnızca tek bir elemente ait atomların bulunması gerekir. O2 iki oksijen atomunun kimyasal bağla birleşmesiyle oluşan iki atomlu (diatomik) bir element molekülüdür. Bu sorudaki en yaygın öğrenci yanılgısı, molekül kavramını doğrudan bileşik zannedip yapısında birden fazla atom olan her taneciği bileşik sanmaktır. Oysa NaCl (sodyum ve klor), HCl (hidrojen ve klor), NH3 (azot ve hidrojen) ve H2O (hidrojen ve oksijen) farklı cins atomlar içerdiğinden birer bileşiktir.
3. soruKolay
Bir öğrenci madde yapısı hakkındaki tarihsel görüşleri şöyle özetlemiştir:
I. Madde, bölünemeyen en küçük parçacıklardan (atomlardan) oluşur. II. Madde sürekli bir yapıdadır; boşluk ve en küçük parçacık yoktur. III. Tüm maddeler toprak, su, hava ve ateşten oluşur.
Bu görüşler sırasıyla hangi bilim insanlarına aittir?
Cevabı göster
Cevap: B — Democritus – Aristo – Empedokles
Kısaca — Maddenin bölünemeyen atomlardan oluştuğunu öne süren Democritus, boşluğu reddedip sürekliliği savunan Aristo, dört unsur kuramını ilk kez ortaya koyan ise Empedokles olduğundan doğru sıra Democritus – Aristo – Empedokles şeklindedir.
Maddenin en küçük, parçalanamaz yapı taşının atomos olduğunu ileri süren düşünür Democritus’tur (I). Maddeyi bir bütün olarak gören, boşluğun varlığını imkânsız sayan ve maddenin sürekliliğini savunan filozof Aristo’dur (II). Evrendeki tüm maddelerin toprak, su, hava ve ateş olmak üzere dört temel elementten oluştuğu fikrini ilk kez ortaya atan düşünür ise Empedokles’tir (III). En yaygın çeldirici dört element fikrini doğrudan Aristo ile başlatmaktır; oysa Aristo, Empedokles’in kuramına sıcak-soğuk ve ıslak-kuru özelliklerini eklemiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.