Atatürkçülük ve Türk İnkılabı — AYT Tarih-1 ve Tarih-2 örnek sorular ve çözümleri

Kısaca — Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve yeni Türk harflerinin kabulü doğrudan eğitim alanında millî ve laik bütünlüğü sağlarken Kabotaj Kanunu deniz taşımacılığı ve ekonomiyle ilgilidir.

Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ülkedeki tüm okullar tek bir çatı altında toplanarak medreseler kapatılmış, böylece eğitimde mektep-medrese ikiliğine son verilip millî ve laik bir yapı kurulmuştur. Yeni Türk harflerinin kabulü de okuma yazmayı kolaylaştırarak eğitimi yaygınlaştırmış ve kültürel bütünlüğü pekiştirmiştir. Kabotaj Kanunu ise kıyılarımızda deniz ticareti yapma hakkını millîleştiren ekonomik bir inkılaptır; eğitimle doğrudan ilişkisi bulunmaz. Bu nedenle eğitim alanındaki millî ve laik adımlar olarak I ve II numaralı düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Takvim, saat, ölçü ve hafta tatili düzenlemeleri hem toplumsal yaşamı modernleştirmiş hem de uluslararası uygulamalarla uyum sağlamıştır; tekke ve zaviyelerin kapatılması ise tarikat etkisini kırmaya yönelik iç toplumsal bir düzenlemedir.

Türk Medeni Kanunu; resmi nikâh, tek eşlilik, mirasta eşitlik ve boşanma hakkı gibi kişi ve aile hukukuna ilişkin düzenlemeler getirmiştir. Kadınlara belediye seçimlerinde oy kullanma hakkı ise 1930 yılında çıkarılan ayrı bir yasal düzenlemeyle tanınmış olup Medeni Kanun kapsamında değildir.

Türk dilinin özleştirilmesi ve bilimsel incelenmesi amacıyla 1932'de Türk Dil Kurumu kurulmuştur; Türk Tarih Kurumu tarih araştırmalarına, diğerleri eğitim-öğretim faaliyetlerine yöneliktir.

Kısaca — Üniversite Reformu ve kadınlara milletvekili hakkının erken inkılaplardan sonra gelmesi, inkılapçılığın sürekli gelişmeye açık ve dinamik olduğunu gösterir.

İnkılapçılık, aklın ve bilimin ışığında çağın ihtiyaçlarına göre yenilenmeyi durdurmaz. 1933 Üniversite Reformu ile 1934'te kadınlara tanınan milletvekili seçme ve seçilme hakkı, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki düzenlemelerin ardından gelmiştir; yani inkılap bir kez yapılıp kapanmamıştır. Yenilikleri Osmanlı kurumlarını onarmakla sınırlamak, toplumsal değişimi Millî Mücadele’nin bitişinde durdurmak, inkılapları değişmez bir liste saymak veya değişimi yalnız askerî ve teknik alana indirgemek bu süreklilikle bağdaşmaz.

Kısaca — 1929 Dünya Buhranı sonrası devletçilik ilkesi gereğince sanayi yatırımlarını bizzat planlamak amacıyla 1933'te Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanmıştır.

Özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle gerçekleştiremediği dokuma, cam, demir-çelik ve kâğıt gibi temel sanayi kollarındaki fabrikaların devlet eliyle kurulması planlanmış ve 1934'te başarıyla uygulamaya konmuştur. İzmir İktisat Kongresi kararlarının iptali veya aşar vergisinin geri getirilmesi gibi adımlar ise cumhuriyetin ekonomi anlayışında yer almaz. Bu nedenle doğru yanıt Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’dır.