Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti (1302-1453) — AYT Tarih-1 ve Tarih-2 örnek sorular ve çözümleri
çıkmış 9 sınavda 11 soru
Uygulamada bu konudan 35 soru var
Ücretsiz
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Tarih-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Tarih-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Söğüt ve Domaniç çevresinde küçük bir uç beyliği olarak doğan Osmanlılar, Bizans'la komşuluğun sağladığı gaza imkânı ve Rumeli'ye erken geçişleri sayesinde kısa sürede güçlü bir devlete dönüştü.
Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti (1302-1453) konusu Bafeus Savaşı'ndan İstanbul'un fethine uzanan dönemi kapsar. Kosova savaşları, Ankara Savaşı'nın ardından gelen Fetret Devri ve bu bunalımdan çıkış, dönemin dönüm noktalarıdır. Yeniçeri Ocağı, divan ve tımar gibi kurumların hangi padişah döneminde ortaya çıktığı da önem taşır.
AYT'de gelişmeler padişahlara göre sınıflandırılır ya da bir kurumun merkezî yapıya katkısı sorulur; seçenekler çoğunlukla öncül birleşimlerinden oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Pençik sisteminin uygulanması
II. Divan örgütünün oluşturulması
III. Tımar sisteminin yaygınlaştırılması
Yukarıdakilerden hangilerinin, Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde merkezî devlet yapısının güçlenmesine katkı sağladığı savunulabilir?
Cevabı göster
Cevap: E — I, II ve III
Kısaca — Pençik sistemi, Divan örgütü ve Tımar sisteminin her üçü de devlette otoriteyi padişahın ve merkezin elinde toplayarak merkezî yapıyı güçlendirmiştir.
Merkezî otorite sorularında askerî ve idari gücün doğrudan sultana bağlı olup olmadığına dikkat etmelisin. Pençik sistemi doğrudan hükümdara bağlı Kapıkulu Ordusu’nun asker ihtiyacını karşılayarak, Divan örgütü ise devlet işlerinin tek bir merkezden yürütülmesini sağlayarak merkezîleşmeye doğrudan katkı sunmuştur. Tımar sistemini sakın feodal yapılarla karıştırma; toprağın mülkiyeti devlete ait olduğundan, tımarlı sipahiler taşrada hem asayişi sağlamış hem de merkezin kanunlarını en uç noktalara kadar ulaştırmıştır. Bu nedenle verilen üç kurum da Osmanlı’nın kuruluş döneminde merkezî devlet yapısının güçlenmesini sağlamıştır.
2. soruKolay
Bir tarih araştırmacısı, Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemindeki bazı gelişmeleri padişahlarına göre sınıflandırmak istemektedir. Bu amaçla aşağıdaki gelişmeleri listelemiştir:
I. Yeniçeri Ocağı’nın kurulması II. Rumeli Beylerbeyliği’nin kurulması III. Bizans’tan Çimpe Kalesi’nin alınması
Buna göre araştırmacının listelediği gelişmelerin hangileri I. Murat dönemine aittir?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve II
Yeniçeri Ocağı’nın kurulması ve Rumeli Beylerbeyliği’nin kurulması I. Murat dönemine (1362-1389) ait gelişmelerdir. Çimpe Kalesi ise Orhan Bey zamanında, Süleyman Paşa tarafından fethedilerek Osmanlıların Rumeli’ye geçişinde üs olarak kullanılmıştır.
3. soruOrta
Osmanlı Devleti, Balkanlar’daki varlığını güçlendirmek için Haçlı birlikleriyle birden fazla kez karşı karşıya gelmiştir.
1444’te Varna Savaşı’nda Haçlılara karşı zafer kazanan Osmanlı ordusuna aşağıdakilerden hangisi komuta etmiştir?
Cevabı göster
Cevap: A — II. Murat
Kısaca — 1444 Varna Savaşı, Haçlı ordusuna karşı II. Murat’ın liderliğinde kazanılan kritik bir zaferdir.
II. Murat Edirne-Segedin Antlaşması sonrası tahtı 12 yaşındaki oğlu II. Mehmet’e bırakmış; fakat Haçlıların antlaşmayı bozarak Balkanlar’a yürümesi üzerine ordunun başına tekrar geçmiştir. 1444 yılında kazanılan Varna Zaferi, Osmanlı’nın Balkanlar’dan atılamayacağını bir kez daha kanıtlamıştır. Çelebi Mehmet bu dönemden önce Fetret Devri’ni sonlandıran padişahtır, savaşı kazanan padişah II. Murat’tır.
4. soruKolay
Bir tarihçi, “Timur’un Ankara’dan çekilmesinin ardından Osmanlı topraklarında on bir yıl süren bir belirsizlik dönemine girildiğini, bu süre boyunca hükümdarın oğullarının birbirleriyle taht kavgasına giriştiğini ve devletin parçalanma tehlikesiyle yüz yüze kaldığını” belirtmektedir.
Bu tarihçinin sözünü ettiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Fetret Devri
Kısaca — 1402 Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid’in Timur’a mağlup olmasının ardından oğulları arasında yaşanan ve 1402-1413 yılları arasında süren 11 yıllık taht kavgası dönemine Fetret Devri denir.
Süleyman, İsa, Musa ve Mehmet Çelebi arasında geçen bu iktidar mücadelesi merkezi otoriteyi yok etmiş ve devleti dağılmanın eşiğine getirmiştir. Bu kaosa son vererek devleti yeniden toparlayan I. Mehmet (Çelebi), Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu kabul edilir.
5. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi 1302-1453 döneminde Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki hâkimiyetini güçlendiren gelişmelerden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: B — Ankara Savaşı’nın ardından şehzadeler arasında taht mücadelelerinin başlaması
Ankara Savaşı sonrasında başlayan taht mücadeleleri merkezî otoriteyi zayıflatmıştır. Edirne’nin başkent yapılması, Varna ve II. Kosova zaferleri ile iskân politikası ise Osmanlıların Rumeli’deki hâkimiyetini güçlendirmiştir.
6. soruKolay
Çelebi Mehmet döneminde ortaya çıkan, dinî ve sosyal nitelikler taşıyan ve adını Fetret Devri’nde kazaskerlik yapmış bir kişiden alan ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Şeyh Bedreddin İsyanı
Şeyh Bedreddin, Fetret Devri’nde Musa Çelebi’nin kazaskerliğini yapmıştır. Onun adıyla anılan dinî ve sosyal nitelikli ayaklanma Çelebi Mehmet döneminde gerçekleşmiştir. Düzmece Mustafa hareketi bir taht mücadelesidir; diğer ayaklanmalar XVI. yüzyıla aittir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.