İnsanlığın İlk Dönemleri ve İlk Çağ Uygarlıkları — AYT Tarih-1 ve Tarih-2 örnek sorular ve çözümleri
çıkmış 9 sınavda 9 soru
Uygulamada bu konudan 66 soru var
Ücretsiz
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Tarih-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Tarih-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Yazının bulunması tarih öncesi çağlarla tarih çağları arasındaki sınırı çizer; bu yüzden yazılı belge bulunmayan bir yerleşim için ancak araç gereçlerden hareketle yorum yapılabilir.
İnsanlığın İlk Dönemleri ve İlk Çağ Uygarlıkları konusu taş ve maden devirlerini, Mezopotamya, Mısır, Anadolu, Ege, İran, Hint ve Çin uygarlıklarını kapsar. Bu uygarlıkların ayırt edici katkıları öne çıkar: Sümerler çivi yazısını geliştirdi, Fenikeliler alfabeyi yaydı, Hititler ile Mısır arasında yapılan Kadeş Antlaşması bilinen ilk yazılı antlaşmalardan sayılır.
AYT'de kısa bir bilgi parçasından yargıya ulaşma soruları ağır basar; seçenekler arasında parçada desteklenmeyen genellemeler bulunur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Lidyalılar, Batı Anadolu’da Gediz ve Büyük Menderes nehirleri arasındaki bölgede kurdukları devlette altın ve gümüş alaşımından ilk sikkeleri bastırmışlardır. Başkentleri Sardes, Kral Yolu’nun batı ucunda önemli bir ticaret merkezi olmuştur.
Bu bilgilere göre Lidyalıların söz konusu uygulamalarının temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Ticari alışverişin kolaylaşması ve bölgeler arası ticaretin canlanması
Kısaca — Sikke, standart bir ödeme aracı sağlayarak alışverişi kolaylaştırmış; Sardes’in Kral Yolu üzerindeki konumu da bölgeler arası ticareti canlandırmıştır. Ortak ödeme aracı kullanılması, ürün fiyatlarının her yerde eşitlenmesini veya fiyat belirleme yetkisinin devlete geçmesini gerektirmez. Sikke kullanımı, takasa bağımlılığı ve her ödemede değerli maden tartma ihtiyacını azaltır.
2. soruKolay
Sümerlerde site devletlerini yöneten patesiler tanrının yeryüzündeki temsilcisi sayılmış; Babillilerde ise Kral Hammurabi, kanunlarını adalet tanrısı Şamaş’tan aldığını ileri sürmüştür.
Bu iki durum birlikte değerlendirildiğinde Mezopotamya uygarlıklarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: C — Siyasi iktidarın dinî otoriteyle güçlendirilmeye çalışıldığına
Kısaca — Hükümdarların kendilerini tanrının temsilcisi ilan etmesi veya kanunlarını tanrıya dayandırması, siyasi iktidarın dinî otoriteyle meşrulaştırılıp güçlendirilmek istendiğini kanıtlar.
Sümer patesilerinin rahip-kral özelliği göstermesi ve Babil Kralı Hammurabi’nin kanunlarını adalet tanrısı Şamaş’tan aldığını belirtmesi teokratik yönetim anlayışının örnekleridir. Yöneticiler bu yolla aldıkları kararları tanrısal buyruk gibi sunmuş, halkın itaatini artırarak otoritelerini sağlamlaştırmışlardır. Bu durum din ile devlet işlerinin ayrıldığını değil, tam aksine dinin siyasi otoriteyi güçlendirmede bir araç olarak kullanıldığını gösterir.
3. soruKolay
Bir arkeolojik kazıda cilalı taş aletler, çanak çömlek parçaları ve evcil hayvan kemikleri bulunmuştur. Yazıya ait herhangi bir buluntuya rastlanmamıştır.
Buna göre bu yerleşim yeri hakkında aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: D — Hayvanlardan yararlanmaya dayalı üretici yaşamın izlerini taşımaktadır.
Cilalı taş alet, çanak çömlek ve evcil hayvan kalıntıları üretici ve yerleşik yaşama işaret eder; yazı bulunmaması da dönemin tarih öncesi olduğunu gösterir. Demir, bakır veya tarih çağları için yeterli kanıt yoktur.
4. soruKolay
Doğu Anadolu’nun engebeli ve suyu düzensiz dağlık arazisinde kurulan Urartular, tarımsal üretimi artırmak amacıyla kayalara oydukları su kanalları, bentler ve göletler inşa etmiş; ayrıca yerleşimlerini korumak için sarp kayalıklar üzerine kaleler yapmıştır.
Bu bilgilerden Urartularla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: C — Bulundukları coğrafyanın zorluklarına karşı mühendislik çözümleri geliştirdikleri
Kısaca — Kayalara oyulan su kanalları, bentler ve sarp kayalıklar üzerine inşa edilen kaleler, Urartuların zorlu arazi koşullarını gelişmiş mühendislik teknikleriyle aştığını gösterir.
Urartular Doğu Anadolu’nun engebeli ve dağlık yapısına boyun eğmemiş; tarımsal üretimi güvenceye almak için günümüzde de izleri görülen Şamran kanalı gibi yapay su kanalları, göletler ve bentler inşa etmişlerdir. Yerleşimleri savunmak amacıyla sarp kayalıklara kurdukları muhkem taş kaleler ise su ve inşaat mühendisliğindeki ileri düzeylerini kanıtlar. Metinde tarımın terk edildiği değil, tam tersine kanallarla geliştirilmeye çalışıldığı anlatıldığından “Bulundukları coğrafyanın zorluklarına karşı mühendislik çözümleri geliştirdikleri” söylenebilir.
5. soruKolay
Fenikeliler, ticari faaliyetlerini kolaylaştırmak amacıyla harften oluşan fonetik (sese dayalı) bir alfabe geliştirmiş; bu alfabe, deniz ticareti yoluyla kurdukları kolonilerdeki halklar ve İyonlar aracılığıyla zamanla Yunanistan’a, oradan da Avrupa’ya yayılmıştır.
Buna göre Fenike alfabesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: E — Sonraki uygarlıkların yazı sistemlerinin gelişimine kaynaklık etmiştir
Kısaca — Fenikelilerin geliştirdiği fonetik alfabe, İyonlar ve Yunanlar üzerinden Avrupa’ya yayılarak Latin alfabesi başta olmak üzere sonraki yazı sistemlerinin temelini oluşturmuştur.
Fenikeliler karmaşık sembol yazıları yerine sesleri temsil eden 22 harfli pratik bir fonetik alfabe geliştirmiştir. Doğu Akdeniz ticaret kolonileri sayesinde bu alfabe İyonlara ve Yunanistan’a geçmiş, oradan da Roma aracılığıyla günümüz Latin alfabesine dönüşmüştür. Metinde açıkça belirtilen bu yayılma ve aktarım süreci, Fenike alfabesinin “Sonraki uygarlıkların yazı sistemlerinin gelişimine kaynaklık etmiştir” yargısını kesin olarak doğrular.
6. soruKolay
Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki verimli topraklarda kurulmuştur.
Hammurabi Dönemi’nde İlk Çağ’ın kapsamlı yazılı kanunlarından birini oluşturmuştur.
Asma Bahçeleri, Antik Dünya’nın harikalarından biri sayılmıştır.
Yukarıda özellikleri verilen uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Babil
Kapsamlı yazılı kanunlar (Hammurabi Kanunları) ve Asma Bahçeleri, Babil uygarlığının en bilinen özellikleridir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.