Mustafa Kemal Atatürk'ün Hayatı ve Askerlik Yaşamı — AYT Tarih-1 ve Tarih-2 örnek sorular ve çözümleri
çıkmış 9 sınavda 4 soru
Uygulamada bu konudan 12 soru var
Ücretsiz
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Tarih-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Tarih-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Selanik'te geçen çocukluk, Manastır'daki askerî idadi yılları ve Sofya'daki ataşelik görevi, Mustafa Kemal'in düşünce dünyasını biçimlendiren durakların başında gelir.
Mustafa Kemal Atatürk'ün Hayatı ve Askerlik Yaşamı konusu, bu kişisel birikimin sonraki askerî başarılara nasıl yansıdığını sorgular. Burada ezberden çok ilişki kurmak önemlidir: çok uluslu bir şehirde büyümek milliyetçilik akımlarını yakından görmeyi, bir Avrupa başkentinde bulunmak ise farklı yönetim biçimlerini tanımayı sağlamıştır.
Tarih-1 sorularında görevler ve birlikler eşleştirilir ya da birkaç görev yan yana verilip hangi niteliği desteklediği sorulur. Seçenekler liderlik, öngörü ve teşkilatçılık gibi yakın özellikler arasında ayrım ister.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Mustafa Kemal’in komuta ettiği birlikler ve bu birliklerle yürüttüğü faaliyetlerle ilgili şu eşleştirmeler yapılmıştır:
I. 19. Tümen — Arıburnu’nda düşman ilerleyişinin durdurulması
II. 16. Kolordu — Muş ve Bitlis’in geri alınması
III. 7. Ordu — Suriye-Filistin hattındaki savunma
Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I, II ve III
Kısaca — Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı boyunca Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin cephelerinde üstlendiği birlikler ile yürüttüğü askerî faaliyetlerin tümü doğru eşleştirilmiştir.
Mustafa Kemal, Çanakkale Cephesi’nde 19. Tümen Komutanı olarak Arıburnu çıkarmasını durdurmuş ve tarihi bir savunma yapmıştır (I doğru). 1916 yılında Kafkas Cephesi’nde 16. Kolordu Komutanlığı görevindeyken düzenlediği taarruzla Muş ve Bitlis’i Rus işgalinden kurtarmıştır (II doğru). 1918'de Suriye-Filistin Cephesi’nde 7. Ordu Komutanı olarak Halep’in kuzeyinde kurduğu savunma hattıyla İngiliz ilerleyişini durdurmuştur (III doğru). Dolayısıyla eşleştirmelerin tamamı tarihsel olgularla uyumludur.
2. soruKolay
Mustafa Kemal 1915’te boğaz savunmasında bir tümeni, 1916’da doğuda bir kolorduyu, 1917 ve 1918’de ise Suriye-Filistin bölgesinde bir orduyu yönetmiştir.
Bu görevler aşağıdaki yargılardan hangisini en güçlü biçimde destekler?
Cevabı göster
Cevap: B — Farklı stratejik bölgelerde giderek genişleyen birlik sorumlulukları üstlenmiştir.
Kısaca — Mustafa Kemal, farklı stratejik bölgelerde tümen, kolordu ve ordu düzeyinde giderek genişleyen birlik sorumlulukları üstlenmiştir. Tümenden kolorduya ve orduya uzanan görev sıralaması, komuta ettiği birliklerin büyüdüğünü gösterir. Ancak yalnızca birlik büyüklüğünden rütbesinin yükseldiği, kesin zaferler kazandığı veya taarruza ağırlık verdiği sonucu çıkarılamaz.
3. soruOrta
Mustafa Kemal, Çanakkale’de ihtiyat kuvvetini çıkarmanın kritik yönüne sevk etmiş; 1918’de 7. Ordu çekilirken birliklerini dağıtmadan Halep’in kuzeyinde savunma hattı kurmuştur.
Bu iki uygulamanın ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Saha koşullarına göre inisiyatif alıp savaş gücünü korumaya çalışması
Kısaca — Çanakkale’de ihtiyat birliğini anında sevk etmesi ve Suriye’de çekilirken Halep kuzeyinde hat kurması, Mustafa Kemal’in değişen saha koşullarına göre inisiyatif alıp savaş gücünü koruma amacını ortak biçimde yansıtır.
Mustafa Kemal, Çanakkale’de üst makamların emrini beklemeden kuvvet kaydırarak savunmanın çökmesini engellemiş; Suriye’de ise genel bozgun havasına rağmen 7. Ordu’yu dağıtmadan düzenli çekerek yeni bir savunma hattı tesis etmiştir. Her iki olayda da pasif kalmak veya ezbere planlara uymak yerine cephedeki somut şartlara hızla uyum sağlanmış ve ordunun muharebe kapasitesi muhafaza edilmiştir.
4. soruKolay
Mustafa Kemal’in bazı görevleri şöyledir:
I. Sofya’da askerî ataşelik yapması II. Trablusgarp’ta yerli halkı örgütlemesi III. Suriye-Filistin Cephesi’nde 7. Orduyu sevk ve idare etmesi
Bu görevlerin Mustafa Kemal’e kazandırdığı deneyimler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: D — Diplomasi — yerel direniş — geniş birlik komutası
Kısaca — Verilen görevler Mustafa Kemal’e sırasıyla diplomasi, yerel direniş teşkilatlanması ve geniş birlik komutası deneyimlerini kazandırmıştır.
Sofya askerî ataşeliği, bir elçilik görevi olduğundan yabancı diplomatlarla temas ve uluslararası siyaseti yakından izleme bakımından diplomasi tecrübesi sağlamıştır. Trablusgarp Savaşı, düzenli ordu olmadan yerli halkın İtalyanlara karşı gerilla taktikleriyle teşkilatlandırılması nedeniyle yerel direniş deneyimidir. 7. Ordu komutanlığı ise on binlerce askerden oluşan büyük bir askerî gücün cephede yönetilmesi anlamına geldiğinden geniş birlik komutasıdır. Bu gerekçeler sıralamanın diplomasi — yerel direniş — geniş birlik komutası olduğunu netleştirir.
5. soruKolay
Mustafa Kemal; Çanakkale’de İtilaf çıkarmalarına, Kafkasya’da Rus ilerleyişine, Suriye-Filistin’de İngiliz taarruzuna karşı tümen, kolordu ve ordu düzeyinde birliklere komuta etmiştir. Bu bilgilerden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
Cevabı göster
Cevap: E — Değişen stratejik koşullara uyum sağlarken komuta kapsamını genişletmiştir.
Kısaca — Mustafa Kemal’in farklı cephelerde farklı düşmanlara karşı tümen, kolordu ve ordu yönetmesi; değişen koşullara intibak ettiğini ve komuta sorumluluğunun kademeli olarak arttığını gösterir.
Gövdede iki temel unsur vurgulanmıştır: İlki Çanakkale’nin boğaz arazisinde deniz çıkarmasına, Kafkasya’nın karlı dağlarında Ruslara ve Suriye’nin çöl ikliminde İngilizlere karşı savaşmasıdır; bu durum değişen stratejik koşullara başarıyla uyum sağladığını gösterir. İkincisi ise tümen, kolordu ve ordu sırasıyla birlik kademesinin büyütülmesidir; bu da komuta yetki ve sorumluluğunun genişlediğini kanıtlar. Mustafa Kemal’in tek bir coğrafyayla sınırlı kalmadığı veya yalnızca savunma yapmadığı (Muş ve Bitlis taarruzla geri alınmıştır) hatırlandığında diğer yargılar elenir.
6. soruOrta
Mustafa Kemal, 1905 yılında Erkân-ı Harbiye Mektebini (Harp Akademisi) kurmay yüzbaşı rütbesiyle bitirmiş ve ilk görev yerine tayin edilmiştir. Bu görev yerinde 5. Ordu’da görev yapan Mustafa Kemal, burada arkadaşlarıyla birlikte Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurmuştur.
Buna göre Mustafa Kemal’in Harp Akademisinden mezun olduktan sonra tayin edildiği ilk görev yeri aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Şam
Mustafa Kemal, Harp Akademisini 1905'te kurmay yüzbaşı olarak bitirdikten sonra ilk görev yeri olan Şam’daki 5. Ordu’ya tayin edilmiştir. Sofya’da askerî ateşe olarak, Selanik’te ve Manastır’da öğrenim yıllarında, Trablusgarp’ta ise 1911'de gönüllü olarak savaştığı için bulunmuştur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.