İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya — AYT Tarih-1 ve Tarih-2 örnek sorular ve çözümleri
çıkmış 9 sınavda 6 soru
Uygulamada bu konudan 33 soru var
Ücretsiz
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Tarih-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Tarih-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Musul sorunu, Lozan'da çözülemeyip İngiltere ile ikili görüşmelere ve ardından Milletler Cemiyeti'ne bırakılan, sonunda Türkiye'nin aleyhine kapanan bir sınır meselesidir.
İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusu, Lozan'dan kalan bu tür sorunları, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı ile kurulan bölgesel güvenlik arayışını ve aynı yıllarda Avrupa'da yükselen faşizm ile nazizmi birlikte inceler. Türk dış politikasının temel çizgisi, barışçı yollarla ve uluslararası hukuka dayanarak hak aramaktır.
Sorular genellikle iki ayrı gelişmeyi anlatıp aralarındaki ortak yaklaşımı ister ya da bir olaydan hangi yargıya ulaşılabileceğini sorar; seçeneklerde birbirine benzeyen dış politika ilkeleri yer alır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Montrö görüşmelerinde Türkiye, Lozan’daki Boğazlar rejimini değiştirerek egemenlik yetkilerini genişletti. Hatay sorununda ise Fransa’nın Suriye’den çekilme sürecinde özel statülü Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını sağladı.
Bu iki başarıda ortak olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Değişen uluslararası koşulları barışçı revizyon için değerlendirme
Kısaca — Hem Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nde hem de Hatay meselesinde Türkiye, 1930'larda değişen uluslararası dengeleri ve güvenlik krizlerini diplomasi yoluyla mevcut düzeni lehine değiştirmek (barışçı revizyon) için başarıyla kullanmıştır.
Revizyonizm, yürürlükteki antlaşma ve statükoların değiştirilmesini ifade eder. Türkiye, İtalya ve Almanya’nın saldırgan politikalarıyla Avrupa barışının bozulmasını bir fırsat ve hukuki gerekçe olarak öne sürmüştür. Ancak diğer revizyonist devletler gibi fiilî saldırganlığa yönelmek yerine, mevcut antlaşmaları masada müzakerelerle barışçı bir biçimde Türkiye’nin egemenlik hakları lehine revize etmiştir.
2. soruKolay
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası hükûmet kararıyla kapatılırken Serbest Cumhuriyet Fırkası kendi iradesiyle kendini feshetmiştir. Her iki girişim de kısa sürede sona ermiştir.
Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — Bu girişimler çok partili siyasi hayatı kalıcı hâle getirememiştir.
Kısaca — İki partinin de farklı biçimlerde sonlanmasına rağmen rejim karşıtı unsurların odağı hâline gelmesi, toplumun ve siyasal ortamın henüz çok partili sisteme hazır olmadığını göstermiştir.
Terakkiperver Fırka Şeyh Said İsyanı sonrası hükûmet kararıyla kapatılmış, Serbest Fırka ise partinin rejim karşıtlarının sığınağına dönüştüğünü gören Fethi Bey tarafından feshedilmiştir. Kapanış biçimleri farklı olsa da ortaya çıkan ortak sonuç, inkılapların henüz yeterince kökleşmediği ve ülkenin çok partili demokratik rekabete henüz hazır olmadığı gerçeğidir. Çeldiricilerde geçen askerî müdahale veya dış politika anlaşmazlıkları bu kapanışların gerekçesi değildir.
3. soruKolay
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı, Avrupa’da işsizlik, yoksulluk ve toplumsal güvensizliği artırmış; mevcut yönetimlere duyulan güveni sarsmıştır.
Bu sürecin totaliter rejimlerin güçlenmesine zemin hazırlamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Ekonomik sıkıntıların toplumda aşırı ve otoriter akımlara desteği artırması
Bunalımın yarattığı işsizlik ve umutsuzluk, kitlelerin “güçlü devlet” ve “hızlı çözüm” vaat eden aşırı, totaliter akımlara yönelmesini kolaylaştırmıştır. Diğer seçenekler ya tarihsel olarak yanlış ya da bunalımın etkisini açıklamaz.
4. soruKolay
1934 yılında Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında imzalanan bir antlaşmayla taraf devletler, Balkanlar’daki sınırların karşılıklı olarak güvence altına alınmasını ve bölgesel iş birliğinin geliştirilmesini amaçlamıştır.
Bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Balkan Antantı
Kısaca — 1934 yılında Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya’nın batı sınırlarını karşılıklı güvenceye almak amacıyla oluşturdukları bölgesel ittifak Balkan Antantı’dır.
İtalya ve Almanya’nın revizyonist ve yayılmacı politikalarına karşı Balkan devletleri sınır güvenliklerini sağlamak ve dayanışmayı artırmak için bu antlaşmayı imzalamıştır. En güçlü çeldirici olan Sadabat Paktı ise 1937 yılında Türkiye’nin doğu sınırlarını korumak amacıyla İran, Irak ve Afganistan ile kurulmuştur.
5. soruKolay
1929 yılında ABD’de başlayıp kısa sürede dünyaya yayılan büyük ekonomik bunalımın ardından, tarım ürünleri fiyatlarının uluslararası piyasalarda hızla düşmesi Türkiye’nin döviz gelirlerini önemli ölçüde azaltmıştır.
Bu gelişmenin Türkiye’nin ekonomi politikasında aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: D — Devletçilik ilkesinin benimsenerek sanayileşmede devlet öncülüğüne geçilmesine
1929 Bunalımı’nın döviz gelirlerini azaltması, Türkiye’yi serbest piyasa yerine devlet öncülüğünde sanayileşmeyi esas alan devletçilik ilkesine yöneltmiştir.
6. soruKolay
1930 yılında yapılan belediye seçimlerinde Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın bazı illerde beklenenden fazla oy alması ve bu durumun çeşitli toplumsal gerginliklere yol açması, aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir?
Cevabı göster
Cevap: E — Toplumun bir kesiminde mevcut yönetime karşı memnuniyetsizlik bulunduğu
Kısaca — Yeni kurulan bir muhalefet partisinin kısa sürede yüksek oy oranlarına erişmesi, toplumun bir kesiminde mevcut yönetime karşı memnuniyetsizlik ve alternatif arayışı olduğunu gösterir.
1929 Dünya Ekonomik Buhranı’nın getirdiği geçim sıkıntısı ve tek partili idarenin bürokratik uygulamaları, halkın bir bölümünde iktidara karşı tepki birikmesine yol açmıştır. Serbest Cumhuriyet Fırkası’na gösterilen yoğun ilgi halkın siyasete kayıtsız kalmadığını ortaya koyarken, ortaya çıkan gerginlikler de bu tepkilerin rejim aleyhtarı kutuplaşmalara evrilebileceğini göstermiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.