XIX. ve XX. Yüzyılda Değişen Gündelik Hayat — AYT Tarih-1 ve Tarih-2 örnek sorular ve çözümleri
Uygulamada bu konudan 8 soru var
Ücretsiz
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Tarih-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Tarih-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Şehir meydanlarında yükselen saat kuleleri, zamanın herkes için ortak ve dakik biçimde ölçülmeye başlandığını gösteren küçük ama anlamlı bir işarettir.
XIX. ve XX. Yüzyılda Değişen Gündelik Hayat başlığı bu tür değişimleri inceler: giyimde fesin yaygınlaşması, gazete ve tiyatronun kamusal bir tartışma alanı yaratması, telgraf ve demiryoluyla haberin ve insanın hızlanması. Konu siyasi olaylardan çok toplumun yaşayışına odaklandığı için sorular da bir gelişmenin anlamını sorgular.
Tarih-1 sorularında kısa bir metin okunur, ardından bu değişimin hangi toplumsal sonucu doğurduğu ya da hangi öncüllerin metinden çıkarılabileceği sorulur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Tanzimat sonrasında açılan usul-i cedide (yeni yöntem) ilkokullarında ders programına coğrafya ve hesap gibi dersler eklenmiş, ezbere dayalı öğretim yerine anlamaya dayalı yöntemler benimsenmiştir.
Bu gelişmenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Çağın gereklerine uygun, anlayarak öğrenen bireyler yetiştirmek
Kısaca — Coğrafya ve hesap derslerinin eklenmesi çağın gerektirdiği bilgileri kazandırmayı, ezber yerine anlamanın benimsenmesi ise anlayarak öğrenen bireyler yetiştirmeyi amaçlar. Bu nedenle doğru cevap A’dır. Çeldiricilerdeki subay, zanaatkâr veya din görevlisi yetiştirme amaçları bu genel ilköğretim düzenlemesini açıklamaz; bütün okulların tek merkeze bağlandığı da verilenlerden çıkarılamaz.
2. soruKolay
I. Dünya Savaşı sırasında erkek nüfusun büyük bölümünün cepheye gitmesi üzerine kurulan Kadınları Çalıştırma Cemiyet-i İslamiyesi, kadınların kamu kurumlarında ve fabrikalarda istihdam edilmesini sağlamıştır.
Bu gelişmeyle ilgili
I. Kadının çalışma hayatındaki görünürlüğü artmıştır.
II. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.
III. Ailenin ekonomik yapısında değişim yaşanmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: D — I ve III
Cemiyet kadınların çalışma hayatındaki görünürlüğünü artırmış (I) ve ailelerin ekonomik yapısını etkilemiştir (III); ancak seçme-seçilme hakkı bu gelişmeyle değil, daha sonraki bir düzenlemeyle tanındığı için II yanlıştır.
3. soruKolay
XIX. yüzyılın sonlarında İstanbul’da yayımlanan bazı kadın dergilerinde; kız çocuklarının eğitim alması, kadının aile ve toplumdaki yerinin güçlendirilmesi ve kadınların meslek edinmesi gerektiği savunulmuştur.
Bu gelişmenin Osmanlı toplumundaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Kadın haklarına ilişkin tartışmaların basın yoluyla kamuoyuna taşınması
Kadın dergilerinde bu tür görüşlerin savunulması, kadın hakları tartışmalarının basın aracılığıyla kamuoyuna taşındığını gösterir. Kadına siyasal haklar ve Medenî Kanun değişikliği Cumhuriyet Dönemi’ne aittir.
4. soruKolay
19. yüzyılda özellikle veba ve kolera salgınlarının artması üzerine Osmanlı Devleti, limanlarda gemileri denetleyen ve şüpheli yolcuları belirli bir süre gözlem altında tutan karantina istasyonları kurmuş, ayrıca bulaşıcı hastalıklarla mücadele için bir sağlık meclisi oluşturmuştur.
Bu bilgilerden hareketle Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: C — Halk sağlığını korumaya yönelik kurumsal düzenlemelere gittiği
Kısaca — Salgın hastalıklarla mücadele amacıyla karantina istasyonlarının kurulması ve sağlık meclisinin oluşturulması, devletin halk sağlığını korumaya yönelik kurumsal düzenlemelere gittiğini gösterir.
19. yüzyılda artan kolera ve veba salgınlarına karşı limanlarda gemilerin denetlenmesi ve yolcuların gözetim altında tutulması, koruyucu sağlık hizmetlerinin devlet eliyle kurumsallaştırıldığını kanıtlar. Bu düzenlemeler ticareti tamamen durdurmamış, denetim altına almıştır; tımar sistemi veya ordu teşkilatıyla da bir ilişkisi bulunmamaktadır.
5. soruKolay
Aşağıda XIX ve XX. yüzyıllarda Osmanlı toplumunda görülen iki gelişme verilmiştir:
I. İstanbul’da ilk kez elektrikli tramvayların hizmete girmesi
II. Şehremaneti (belediye) teşkilatının kurularak kentin altyapı hizmetlerinin düzenlenmesi
Bu gelişmelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Osmanlı şehir yaşamını modernleştirmeye yönelik düzenlemeler olmaları
Kısaca — Elektrikli tramvayların hizmete girmesi ve belediye teşkilatının (Şehremaneti) kurulması, doğrudan Osmanlı şehir yaşamını modernleştirmeye yönelik düzenlemelerdir.
Tanzimat sonrası dönemde İstanbul başta olmak üzere büyük kentlerde kentsel ulaşımın modernleştirilmesi ve 1855'te kurulan Şehremaneti ile altyapı, temizlik ve aydınlatma gibi belediyecilik hizmetlerinin yürütülmesi, kent yaşamını çağdaş standartlara ulaştırmıştır. Bu adımların loncaların güçlenmesiyle veya askeri modernleşmeyle bir ilgisi yoktur.
6. soruKolay
XIX. yüzyılın sonları ile XX. yüzyılın başlarında kız okullarının açılması ve kadınların basında yazılar yayımlamaya başlaması gibi gelişmeler gözlenmiştir.
Bu gelişmelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — Kadınların toplumsal hayata katılım alanının genişlediği
Kısaca — Kız okullarının açılması ve kadınların basında yer alması, kadınların toplumsal hayata katılım alanının genişlediğini gösterir.
Modernleşme sürecinde kız çocukları için açılan rüştiye ve idadiler ile meslek okulları, kadınların eğitim yoluyla kamusal alana adım atmasını sağlamıştır. Kadınlar ayrıca süreli yayınlarda yazılar kaleme alarak ve cemiyetler kurarak sosyal, kültürel ve düşünsel alanda görünürlük kazanmışlardır. Bu gelişmeler geleneksel sınırları esneterek kadınların toplumsal statüsünü güçlendirmiştir; eğitimin tek bir kuruma hapsolduğu veya şehir olanaklarının kaybolduğu iddiaları gerçeği yansıtmaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.