Berlin Duvarı'nın yıkılması, Soğuk Savaş'ın iki kutuplu düzeninin çözüldüğünü simgeleyen ve Avrupa'nın siyasi haritasını yeniden çizen bir dönüm noktası oldu.
XXI. Yüzyılın Eşiğinde Türkiye ve Dünya konusu; bu çözülmenin ardından ortaya çıkan yeni devletleri, Yugoslavya'nın dağılmasıyla Balkanlarda yaşanan savaşları, küreselleşmeyi, iletişim teknolojisindeki dönüşümü ve Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerini kapsar.
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü, Türkiye'nin bölgesel iş birliğinde öncü rol üstlenmesinin örneğidir. Sorularda bir gelişmenin nedeni ya da sonucu yorumlanır; öncüllü sorularda ise bir olayla doğrudan bağlantılı gelişmeler ayırt edilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
1991'de SSCB’nin dağılmasıyla Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan gibi bağımsız devletler ortaya çıkmıştır. Türkiye bu devletlerle kısa sürede diplomatik ilişki kurmuş, eğitim ve ekonomi alanlarında iş birliği anlaşmaları imzalamıştır.
Türkiye’nin bu ilişkileri hızla geliştirmesinin öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Ortak tarih ve dil bağları üzerinden bölgesel iş birliğini ve Türkiye’nin etkisini artırmak
Kısaca — Türkiye’nin ortak tarih ve dil bağlarının bulunduğu bu devletlerle diplomasi, eğitim ve ekonomi alanlarında hızla ilişki kurması, bölgesel iş birliğini ve Türkiye’nin etkisini artırma amacına yöneliktir. Metindeki anlaşmalar, ortak askerî komuta kurma veya bölge ekonomilerini Avrupa Birliği’nin ortak pazarına katma amacı göstermez.
2. soruKolay
1990'da Irak’ın Kuveyt’i işgali üzerine BM Güvenlik Konseyi Irak’a yönelik ambargo kararı almıştır. Türkiye bu süreçte Irak petrol boru hattını kapatmış ve çok uluslu güçlerin İncirlik Üssü’nü kullanmasına izin vermiş; bu adımlar uluslararası kararlarla uyumlu biçimde uygulanmıştır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Cevabı göster
Cevap: B — Türkiye’nin krize kara birlikleri göndererek doğrudan savaşa katıldığına
Kısaca — Metinde Türkiye’nin diplomatik ve lojistik adımları anlatılmış olup Irak’a kara birlikleri göndererek fiilen sıcak çatışmaya ve savaşa katıldığına dair hiçbir bilgi bulunmamaktadır.
Parçaya göre Türkiye; BM kararlarına uyarak Kerkük-Yumurtalık petrol boru hattını kapatmış (BM’ye destek ve ekonomik gelir kaybı riski) ve müttefik kuvvetlere İncirlik Üssü’nü açmıştır (üs iş birliği). Ancak Türkiye sınır ötesine kara ordusu sevk etmemiş, muharip olarak cephede yer almamıştır. Dolayısıyla doğrudan kara savaşına girildiği yargısına ulaşılamaz.
3. soruKolay
11 Eylül 2001’de ABD’de gerçekleştirilen terör saldırılarının ardından yaşanan;
I. havaalanlarında güvenlik denetimlerinin sıkılaştırılması,
II. ABD’nin Afganistan’a askeri müdahalede bulunması,
III. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üye sayısının artırılması
gelişmelerinden hangileri bu saldırıların bir sonucu olarak değerlendirilebilir?
Cevabı göster
Cevap: D — I ve II
Kısaca — 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından dünya genelinde havaalanı güvenlik denetimleri artırılmış ve ABD, saldırıların sorumlusu olarak gördüğü Taliban ile El-Kaide’yi hedef alarak Afganistan’a askerî müdahalede bulunmuştur.
Saldırılar sonrasında uluslararası sivil havacılık kuralları kökten değişmiş, havaalanlarında yolcu ve bagaj denetimleri en üst seviyeye çıkarılmıştır. Eş zamanlı olarak ABD, terörle mücadele doktrini doğrultusunda Afganistan’a operasyon düzenlemiştir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyeden oluşan yapısında ise bu süreçte herhangi bir üye artışı yaşanmamıştır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.