Suyu kökten yapraklara taşıyan ksilem borularının hücreleri olgunlaştığında ölüdür ve içleri boş tüpler oluşturur; organik besini taşıyan floemin kalburlu boruları ise canlı kalır.
Bitkisel Dokular ve Bitkinin Yapısı konusu, bölünebilen meristem dokuları ile görevine göre özelleşmiş örtü, temel ve iletim dokularını kapsar. Uç meristemler bitkinin boyca uzamasını, yan meristemler kalınlaşmasını sağlar. Sklerenkima hücrelerinin kalın çeperli ve ölü olması, kollenkimanın ise canlı kalıp esneklik vermesi bu ayrımların tipik örnekleridir.
Kök, gövde ve yaprağın yapısı ve aralarındaki iş birliği de işlenir. AYT Biyoloji testinde sorular genellikle bir dokuya ilişkin öncüllü yargıları ya da doğru ifadeyi seçtirir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Vasküler kambiyumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — Odunsu bitkilerde sekonder ksilem ve sekonder floem oluşumuna katkı sağlar.
Kısaca — Vasküler kambiyum, odunsu bitkilerde içe doğru sekonder ksilem, dışa doğru sekonder floem oluşturarak enine büyümeye katkı sağlar. Bu yönleri ters veren ifade yanlıştır. Uçlarda boyuna büyümeyi apikal meristemler, dışa doğru mantar doku üretimini mantar kambiyumu sağlar. Primer iletim dokuları ise prokambiyumdan gelişir.
2. soruKolay
Parankima dokusuyla ilgili,
I. bazı türleri fotosentez yapabilir,
II. organik madde depolayabilir,
III. stomaların açıklığını bekçi hücreleri gibi doğrudan düzenler
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Kısaca — Parankima dokusu çeşitlerinden özümleme parankiması kloroplastlarıyla fotosentez yapar, depo parankiması ise besin depolar; ancak stoma açıklığını doğrudan düzenlemek parankimanın değil, epidermis kökenli bekçi hücrelerinin görevidir.
Yapraktaki palizat ve sünger parankiması fotosentez yaparak organik besin sentezler (I. ifade doğru). Kök, gövde, tohum ve meyvelerde bulunan depo parankiması nişasta, protein veya yağ depolar (II. ifade doğru). Stomaların açılıp kapanması ise parankimanın değil, stoma kompleksini oluşturan özelleşmiş bekçi (kilit) hücrelerinin turgor basıncı değişimleriyle doğrudan kontrol edilir (III. ifade yanlış). Bu nedenle I ve II ifadeleri doğrudur.
3. soruKolay
Çiçekli bir bitkide kök, gövde ve yaprak organlarının madde alışverişindeki işbirliğiyle ilgili şu ifadeler verilmiştir:
I. Kökün topraktan aldığı su, gövde üzerinden yapraklara iletilir. II. Yapraklarda üretilen organik besinler yalnızca yaprakta kullanılır, köke taşınmaz. III. Gövde, kök ile yaprak arasında hem su hem organik madde taşınmasında görev alır.
Bu ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve III
Kısaca — Kökün aldığı su gövde aracılığıyla yapraklara iletilirken, yaprakta üretilen organik besinler gövde üzerinden köke de taşınır; gövde her iki yönde madde iletiminde görev alır.
Kökten alınan su ve mineraller gövdedeki odun boruları (ksilem) üzerinden yapraklara ulaştırılır. Yapraklarda fotosentezle üretilen sükroz ve diğer organik maddeler yalnızca yaprakta tüketilmez; kloroplast taşımayan canlı kök hücrelerinin enerji ihtiyacını karşılamak üzere soymuk boruları (floem) yoluyla köke de taşınır. Dolayısıyla gövde, kök ile yaprak arasında hem su hem de organik besin iletimini sağlayan ortak bir iletim merkezidir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.