Gastrula evresinde oluşan üç temel tabakanın her biri farklı yapılara kaynaklık eder: ektoderm sinir sistemi ve deriyi, mezoderm kas ve iskeleti, endoderm ise sindirim kanalının iç yüzeyini oluşturur.
Üreme Sistemi ve Embriyonik Gelişim konusu, erkek ve dişi üreme organlarını, sperm ve yumurta oluşumunu, döngüyü yöneten hormonları, döllenmeyi ve zigottan bebeğe uzanan gelişimi kapsar. Döllenme çoğunlukla yumurta kanalında gerçekleşir ve gelişen embriyo besinini plasenta aracılığıyla alır.
AYT Biyoloji testinde bir hormonun baskılanması gibi deney senaryoları, gelişim evrelerinin doğru sıralanması ve gamet oluşumundaki hücrelerle ilgili tek cevaplı sorular öne çıkar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
İnsanda spermatogenez sırasında oluşan hücrelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — Birincil spermatosit diploidken, ikincil spermatosit haploiddir.
Kısaca — Mayoz I tamamlandığında homolog kromozomlar ayrıldığı için birincil spermatosit diploid (2n), oluşan ikincil spermatosit ise haploiddir (n).
Spermatogenezde 2n kromozomlu spermatogonyum hücresi büyüyüp gelişerek 2n kromozomlu birincil spermatosite dönüşür. Birincil spermatosit mayoz I bölünmesini tamamladığında homolog kromozomlar zıt kutuplara çekilir, kromozom sayısı yarıya iner ve n kromozomlu iki ikincil spermatosit oluşur. İkincil spermatositlerin mayoz II geçirmesiyle oluşan spermatitler ve onların farklılaşmasıyla oluşan spermatozoonlar da haploiddir; dolayısıyla sperm hücrelerinin diploid olduğu iddiası yanlıştır.
2. soruKolay
İnsanda döllenme sonucu oluşan zigot, ardışık bölünmeler ve farklılaşmalarla embriyoyu oluşturur.
İnsanda embriyonik gelişim evrelerinin gerçekleşme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — Zigot → morula → blastula → gastrula
Kısaca — Embriyonik gelişim evreleri döllenmiş yumurtadan itibaren sırasıyla zigot, morula, blastula ve gastrula şeklinde ilerler.
Döllenme sonucu oluşan tek hücreli zigot, fallop tüpünde segmentasyon adı verilen hızlı mitoz bölünmeler geçirerek dut görünümlü hücre topluluğu olan morulayı meydana getirir. Moruladaki hücrelerin kenarlara doğru göç etmesiyle içi blastosöl sıvısıyla dolu tek tabakalı blastula (blastosist) evresi oluşur. Blastula hücrelerinin alt kısımdan içeri doğru çökmesiyle (invaginasyon) üç embriyonik tabakanın şekillendiği gastrula evresine geçilir. Dolayısıyla doğru gelişim sırası zigot → morula → blastula → gastrula basamaklarını izler.
3. soruOrta
Menstrual döngünün foliküler evresinin başlangıcından itibaren FSH salgısı deneysel olarak baskılanıyor. Bu durumda aşağıdakilerden hangisi beklenir?
Cevabı göster
Cevap: A — Folikül gelişimi yavaşlar, östrojen düşük kalır.
FSH, foliküllerin gelişmesini ve östrojen salgısını destekler. FSH salgısının baskılanması folikül gelişimini yavaşlatır ve östrojenin beklenen yükselişini engeller. LH ani artışı ovülasyondan önce gerçekleşerek ovülasyonu tetikler. Korpus luteum ovülasyondan sonra oluşur; salgıladığı progesteron endometriyumun salgı evresine geçmesini destekler.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.