Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) — AYT örnek sorular ve çözümleri

Uygulamada bu konudan 8 soru var
Ücretsiz

Uygulamada Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) konusundan 8 soru çöz

Konu özeti

Baskın fenotip gösteren bir bireyin homozigot mu heterozigot mu olduğu, homozigot çekinik bir bireyle çaprazlanarak anlaşılabilir: yavrulardan biri bile çekinik özellik gösterirse birey heterozigottur.

Bu yönteme test çaprazlaması denir. Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) konusu, tam baskınlık, eş baskınlık ve eksik baskınlığı, bağımsız açılımı ve eşeye bağlı kalıtımı kapsar. Soyağacında iki sağlıklı ebeveynin hasta bir çocuğunun bulunması, özelliğin çekinik bir alelle aktarıldığını gösterir.

AYT Biyoloji testinde sorular çoğunlukla bir çaprazlamanın sonucunda belirli fenotipte birey doğma olasılığını sorar ya da soyağacındaki bireylerin genotiplerini çıkarmayı ister.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Bir bitki türünde uzun boy aleli (U) kısa boya (u), kırmızı çiçek aleli (R) beyaz çiçeğe (r) tam baskındır ve bu iki gen farklı kromozomlarda bulunur. UuRr genotipli iki bitki çaprazlanıyor. Buna göre F1 dölünde her iki karakter bakımından da baskın fenotipte (uzun boylu ve kırmızı çiçekli) bireylerin oluşma olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — $\frac{9}{16}$

Kısaca — F1 dölünde her iki karakter bakımından da baskın fenotipli bireylerin oluşma olasılığı $\frac{9}{16}$ ’dır.

Genler farklı kromozomlar üzerinde bağımsız ayrıldığından her karakteri ayrı ayrı çaprazlayarak olasılıkları çarparız. Boy karakteri için $U u \times U u$ çaprazlamasında uzun boylu fenotip ( $U U, U u, U u$ ) olasılığı $\frac{3}{4}$ ’tür. Çiçek rengi için $R r \times R r$ çaprazlamasında kırmızı çiçekli fenotip ( $R R, R r, R r$ ) olasılığı da $\frac{3}{4}$ bulunur. Bağımsız olayların birlikte gerçekleşme olasılığı çarpım kuralıyla $\frac{3}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{9}{16}$ olarak hesaplanır.

2. soruKolay

Renk körlüğü X kromozomu üzerindeki çekinik bir alelle kalıtılır. Renk körlüğü bakımından taşıyıcı olan bir anne (XᴿXʳ) ile sağlıklı bir baba (XᴿY) evleniyor. Bu ailenin doğacak erkek çocuklarının renk körü olma olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — $\frac{1}{2}$

Erkek çocuk X kromozomunu anneden alır; anneden Xʳ gelme olasılığı $\frac{1}{2}$ olduğundan erkek çocukların yarısı XʳY genotipli ve renk körü olur.

3. soruOrta

Hemofili, X kromozomu üzerindeki çekinik bir alelle kalıtılan bir hastalıktır. Hemofili hastası bir erkek (XʰY) ile hastalık bakımından taşıyıcı olmayan sağlıklı bir kadının (XᴴXᴴ) bir kız çocukları dünyaya geliyor. Bu kız çocuk, ileride sağlıklı bir erkekle (XᴴY) evleniyor. Buna göre bu çiftin doğacak erkek çocuklarının hemofili hastası olma olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — $\frac{1}{2}$

Hemofili babadan Xʰ kromozomunu alan kız zorunlu olarak taşıyıcıdır (XᴴXʰ); taşıyıcı anne ile sağlıklı babanın erkek çocukları anneden Xʰ alma olasılığı $\frac{1}{2}$ olduğundan erkek çocukların yarısı hemofili olur.

Her soru o anki seviyene göre seçilir, yanlışların öğrenene kadar tekrar karşına çıkar; hepsi çevrimdışı çalışır.

Uygulamada Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) konusundan 8 soru çöz

Diğer AYT konuları

Biyoloji

Sınavdan daha zor: AYT Fen Bilimleri zorlu sorular · Fen Bilimleri: yarışma tarzı sorular

AYT hakkında her şey

Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.

AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.

Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.