Safra, karaciğerde üretilip safra kesesinde depolanır ama içinde hiçbir sindirim enzimi yoktur; yağları küçük damlacıklara ayırarak enzimlerin etki yüzeyini genişletir.
Sindirim Sistemi konusu, besinlerin ağızdan ince bağırsağa kadar mekanik ve kimyasal sindirimini, enzimlerin nerede çalıştığını ve emilimin nasıl gerçekleştiğini kapsar. Karbonhidrat sindirimi ağızda başlar, protein sindirimi midede başlar, yağlar ise büyük ölçüde ince bağırsakta sindirilir.
Sindirim kanalına salgı veren yardımcı organların görevleri de bu başlıktadır. AYT Biyoloji testinde sorular belirli bir organda hangi ürünlerin bulunacağını öncüllerle sorar ya da bir belirti tablosundan rahatsızlığın adını ve nedenini buldurur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Mide ile yemek borusu arasındaki sfinkterin yeterince kasılamadığı bir kişide, yemeklerden hemen sonra yatay konuma geçildiğinde şikâyetlerin arttığı gözlenmiştir.
Bu kişide aşağıdaki rahatsızlıklardan hangisinin görülme olasılığı en yüksektir?
Cevabı göster
Cevap: E — Reflü
Kısaca — Mide ile yemek borusu arasındaki sfinkter yeterince kasılamadığında mide içeriği yemek borusuna geri kaçabilir. Bu durum reflüdür.
Yemekten hemen sonra yatmak, yer çekiminin mide içeriğinin geri kaçmasını sınırlayan etkisini azaltarak şikâyetleri artırır. Gastrit mide mukozasının iltihaplanması, ülser ise sindirim kanalının iç yüzeyinde derin yara oluşmasıdır; sfinkter yetersizliğinin doğrudan sonucu değildir.
2. soruKolay
İnsanda tükürük bezleri, pankreas ve karaciğer sindirim kanalı dışında yer alıp salgılarıyla sindirime yardımcı olur.
Buna göre pankreasın sindirime yardımcı işlevi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — Ürettiği sindirim enzimlerini onikiparmak bağırsağına gönderir.
Kısaca — Pankreas, sentezlediği sindirim enzimlerini Wirsung kanalı aracılığıyla onikiparmak bağırsağına gönderir.
Karma bir bez olan pankreas, ürettiği bikarbonat iyonları ve sindirim enzimlerini (amilaz, lipaz, tripsinojen, kimotripsinojen) pankreas öz suyu hâlinde onikiparmak bağırsağındaki Vater kabarcığına boşaltır. Yağların mekanik sindirimini sağlayan safra sıvısı karaciğer tarafından üretilir; ağızda nişasta sindirimi tükürük amilazıyla başlar ve mide öz suyunu mide bezleri salgılar. Bu nedenle pankreasın sindirim kanalındaki asıl işlevi, enzimlerini onikiparmak bağırsağına ulaştırarak kimyasal sindirimi sürdürmektir.
3. soruOrta
Nişasta, protein, trigliserit ve DNA içeren bir öğün tüketen sağlıklı bir bireyde, bu besinlerin ağız ve midedeki kimyasal sindirimi sonucunda oluşarak mide içeriğinde bulunması beklenen ürünler hangileridir?
I. Maltoz
II. Polipeptit
III. Nükleotit
Cevabı göster
Cevap: C — I ve II
Ağızda tükürük amilazının nişastaya etkisiyle oluşan maltoz mideye ulaşır. Midede pepsin, proteinleri daha küçük polipeptitlere parçalar. DNA’nın nükleazlarla nükleotitlere sindirimi ise ince bağırsakta gerçekleşir. Bu nedenle I ve II beklenir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.