Hücresel Solunum (Oksijenli Solunum ve Fermantasyon)

Ekmek hamurunu kabartan maya, oksijensiz ortamda glikozu etil alkol ve karbon dioksite parçalar; hamurdaki boşlukları oluşturan bu gazdır.

Hücresel Solunum (Oksijenli Solunum ve Fermantasyon) konusu, besinlerdeki kimyasal enerjinin ATP'ye aktarılma yollarını karşılaştırır. Oksijenli solunumda glikoliz sitoplazmada, Krebs döngüsü mitokondri matriksinde, elektron taşıma sistemi ise mitokondrinin iç zarında gerçekleşir ve son elektron alıcısı oksijendir.

Fermantasyonda ise ATP yalnızca glikolizden elde edildiği için verim çok düşüktür. AYT Biyoloji testinde sorular bir sürecin hangi hücre bölümünde gerçekleştiğini, hangi ürünlerin oluşup oluşmadığını ya da fotosentezle birlikte düşünüldüğünde net gaz alışverişini sorar.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Yoğun egzersiz sırasında insan iskelet kası hücrelerinde görülebilen laktik asit fermantasyonu esnasında aşağıdakilerden hangisinin oluşması beklenmez?

Glikozun pirüvata dönüşmesi✗ Bu değilPirüvatın laktik aside indirgenmesi✗ Bu değilGlikoliz yoluyla ATP üretimi✗ Bu değilNAD

^{+}

’nin yeniden oluşumu✗ Bu değil

{C O}_{2}

çıkışı✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — ${C O}_{2}$ çıkışı

Kısaca — Laktik asit fermantasyonunda 3 karbonlu pirüvat doğrudan 3 karbonlu laktik aside dönüştüğü için ${C O}_{2}$ çıkışı gerçekleşmez.

Glikoliz evresinde üretilen 2 molekül pirüvat (3C), son ürün evresinde NADH moleküllerinin hidrojenlerini alarak laktik aside (3C) indirgenir ve böylece glikolizin devamı için gerekli ${N A D}^{+}$ yeniden oluşturulur. Karbon iskeletinde bir kısalma meydana gelmediğinden dekarboksilasyon olmaz ve gaz çıkışı gözlenmez. Sorularda en sık düşülen tuzak, etil alkol fermantasyonundaki ${C O}_{2}$ çıkışının laktik asit fermantasyonunda da olduğunu varsaymaktır; kas hücrelerimizde gaz çıkışı olmaz.

2. soruKolay

Ökaryotik bir hücrede Krebs döngüsüne ait enzimler esas olarak aşağıdakilerin hangisinde bulunur?

Mitokondri matriksi✓ DoğruMitokondri iç zarı✗ Bu değilMitokondri dış zarı✗ Bu değilZarlar arası boşluk✗ Bu değilSitoplazma✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: A — Mitokondri matriksi

Kısaca — Ökaryotlarda Krebs döngüsü tepkimelerini yürüten enzimler mitokondri matriksinde yer alır.

Hücresel solunumun evrelerini ve gerçekleştikleri hücresel kısımları net olarak ayırt etmelisin. Glikoliz sitoplazmada tamamlandıktan sonra pirüvat mitokondriye girer; pirüvat oksidasyonu ve Krebs döngüsü tepkimeleri mitokondrinin sıvı kısmı olan matrikste gerçekleşir. Elektron taşıma sistemi (ETS) ve ATP sentaz enzimleri ise mitokondri iç zarına (kristaya) yerleşmiştir; bu iki bölgeyi birbiriyle karıştırmamalısın.

3. soruKolay

Aydınlık ortamda bulunan ve fotosentez hızı oksijenli solunum hızından fazla olan yeşil bir bitkide, birim zamanda gerçekleşen net gaz alışverişi inceleniyor.

Buna göre bitkinin ortamdan net olarak aldığı gaz ve ortama net olarak verdiği gaz aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Aldığı gaz:

O_{2}

— Verdiği gaz:

C O_{2}

✗ Bu değilAldığı gaz:

O_{2}

— Verdiği gaz:

O_{2}

✗ Bu değilAldığı gaz:

C O_{2}

— Verdiği gaz:

O_{2}

✓ DoğruAldığı gaz:

C O_{2}

— Verdiği gaz:

C O_{2}

✗ Bu değilAldığı gaz:

N_{2}

— Verdiği gaz:

O_{2}

✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Aldığı gaz: $C O_{2}$ — Verdiği gaz: $O_{2}$

Kısaca — Fotosentez hızının oksijenli solunum hızını aştığı aydınlık bir ortamda yeşil bitki dış ortamdan net olarak $C O_{2}$ alır ve ortama net olarak $O_{2}$ verir.

Bitkiler ışıklı ortamda hücresel solunum ve fotosentez olaylarını eş zamanlı olarak sürdürür. Fotosentez hızı solunum hızından daha yüksek olduğunda, mitokondride üretilen $C O_{2}$ kloroplastın tüketim hızına yetmez ve bitki stomaları aracılığıyla dışarıdan net $C O_{2}$ almak zorunda kalır. Benzer biçimde fotoliz ve ışık evresinde açığa çıkan $O_{2}$ miktarı solunumda tüketilen miktardan fazla olduğu için arta kalan $O_{2}$ dış ortama verilir.

Hücresel Solunum (Oksijenli Solunum ve Fermantasyon) — AYT örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer AYT konuları

Biyoloji