Işık kesildiğinde Calvin döngüsü de kısa süre içinde durur, çünkü karbon dioksiti şekere bağlayan bu tepkimeler gereken ATP ve NADPH'yi ışığa bağımlı tepkimelerden alır.
Fotosentez konusu, kloroplastın tilakoid zarlarında ışık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüştürülmesini ve stromada inorganik maddelerden organik madde üretilmesini kapsar. Işık şiddeti, karbon dioksit derişimi ve sıcaklığın fotosentez hızına etkisi ile sınırlayıcı faktör kavramı da bu başlıktadır.
Fotosentezin canlılar için önemi ve farklı canlı gruplarında bu sürecin nasıl değiştiği de işlenir. AYT Biyoloji testinde işaretli atom deneylerini yorumlamak, grafikleri okumak ve öncüllü yargıları değerlendirmek gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Fotosentez yapan bir kara bitkisi ortama O2 verirken yeşil kükürt bakterisi ortama kükürt bırakır.
Bu ürün farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Kullandıkları hidrojen kaynağının farklı olması
Kısaca — Açığa çıkan yan ürün hidrojen vericisinin parçalanmasıyla oluştuğundan, ürün farkının temel nedeni kullanılan hidrojen kaynağının farklı olmasıdır.
Fotosentez tepkimelerinde atmosfere salınan yan ürün, kullanılan hidrojen ve elektron kaynağının yükseltgenmesi sonucu açığa çıkar. Kara bitkileri hidrojen kaynağı olarak H2O kullandığı için ortama O2 verirken, kükürt bakterileri H2S kullandığı için kükürt yan ürünü oluşturur. Unutma ki her iki canlı türü de karbon kaynağı olarak ortak şekilde CO2 kullanır; dolayısıyla fark karbon kaynağından değil, hidrojen kaynağından kaynaklanır.
2. soruKolay
Fotosentez, ışık enerjisi kullanılarak inorganik maddelerden organik madde üretilmesidir.
I. Tüketiciler için organik besin sağlar.
II. Atmosfere oksijen kazandırır.
III. Havadaki serbest azotu amino asitlere bağlar.
ifadelerinden hangileri bu sürecin canlılar için önemini doğru belirtir?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Fotosentez hem organik besin hem oksijen sağlayarak canlılar için temel kaynaktır. Azot bağlama fotosentezin bir sonucu değildir.
3. soruKolay
Bir su bitkisine oksijen atomları işaretlenmiş su ve işaretsiz karbondioksit veriliyor. Fotosentez başladıktan sonra açığa çıkan oksijen gazında işaretli atomlara rastlanıyor.
Bu gözlem aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
Cevabı göster
Cevap: D — Fotosentez sırasında verilen oksijen gazının kaynağı sudur.
İşaretli oksijen atomları başlangıçta yalnızca suda bulunduğundan, açığa çıkan gazdaki işaret suyun parçalanmasından kaynaklanır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.