Cepte soru çözAYTCoğrafya-1Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması (UNESCO Dünya Mirası)
Coğrafya-1
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Coğrafya-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Coğrafya-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Pamukkale'nin travertenleri doğal, Hierapolis antik kenti ise kültürel bir değerdir; ikisi birlikte UNESCO listesine hem doğal hem kültürel ölçütlerle girmiş karma bir alan oluşturur.
Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması (UNESCO Dünya Mirası) konusu miras alanlarının doğal ve kültürel olarak sınıflandırılmasını, korunma statülerini ve onları tehdit eden etkenleri inceler. Göbeklitepe ve Truva kültürel mirasa, kanyonlar, mağaralar ve volkanik oluşumlar ise doğal mirasa örnek verilebilir.
Plansız yapılaşma, kontrolsüz turizm ve kaçak kazılar bu alanların başlıca tehditleridir. AYT soruları bir alanın hangi miras türüne girdiğini ya da listeye alınmanın doğrudan sonucunu sorar.
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Miras alanları, oluşum biçimlerine göre doğal ya da kültürel kapsamda değerlendirilir. Aşağıdakilerden hangisi doğal miras kapsamında değerlendirilir?
Cevap: A — Biyoçeşitliliği yüksek bir millî park ve eşsiz jeolojik oluşumlar
Doğal miras; jeolojik oluşumlar, ekosistemler ve biyoçeşitlilik gibi insan yapımı olmayan unsurlara dayanır. Bu nedenle millî park ve jeolojik oluşumlar doğal miras örneğidir.
2. soruKolay
Doğal ve kültürel miras alanları, taşıdıkları değerler ve koruma ihtiyaçları doğrultusunda ulusal veya uluslararası düzeyde farklı statüler kazanabilir. Aşağıdakilerden hangisi bir alanın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmasının doğrudan sonucudur?
Cevap: E — Alanın üstün evrensel değerinin tanınarak insanlığın ortak mirası olarak tescillenmesi
UNESCO Dünya Mirası tescili, alanın üstün evrensel değere sahip olduğunu kabul eder; böylece alan insanlığın ortak mirası sayılır ve uluslararası koruma ile tanıtım kapsamına girer.
3. soruKolay
Kültürel miras alanları; arkeolojik kazılar, tarihi yapılar ve geleneksel kent dokuları gibi unsurları kapsar. Bu alanlar çeşitli dönemlere ait maddi kalıntılar ve kültürel değerler barındırır.
Aşağıdakilerden hangisi kültürel mirasa yönelik bir tehdit örneğidir?
Cevap: B — Plansız kentleşme ve yasadışı yapılaşmanın tarihi dokuyu bozması
Plansız kentleşme ve kaçak yapılaşma tarihi dokuyu tahrip ederek kültürel mirası doğrudan tehdit eder; diğer seçenekler koruma önlemleridir.
4. soruKolay
UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki alanlar kültürel, doğal ve karma miras olarak sınıflandırılır. Karma miras alanları hem doğal hem de kültürel değerleriyle listeye kabul edilir.
Aşağıdaki alanlardan hangisi UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde karma miras alanı olarak yer almaktadır?
Cevap: B — Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (Nevşehir)
Kısaca — Göreme Millî Parkı ve Kapadokya, volkanik tüflerin aşınmasıyla oluşan peri bacaları (doğal) ile kayaya oyulmuş tarihî yerleşimleri (kültürel) birlikte barındıran karma bir miras alanıdır.
UNESCO listesinde yalnızca doğa süreçlerinin veya yalnızca insan eserlerinin bulunduğu alanlar tek kategoride kaydedilirken her iki değeri taşıyan yerler karma miras kabul edilir. Türkiye’de bu özelliğe sahip yalnızca iki alan bulunur: Göreme-Kapadokya ve Pamukkale-Hierapolis. Çeldiricilerde verilen Hattuşa, Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri, Xanthos-Letoon ile Ani Arkeolojik Alanı ise evrensel değerlerini bütünüyle insanlık tarihinden alan kültürel miras alanlarıdır.
Her soru o anki seviyene göre seçilir, yanlışların öğrenene kadar tekrar karşına çıkar; hepsi çevrimdışı çalışır.
Uygulamada Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması (UNESCO Dünya Mirası) konusundan 12 soru çöz
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.