Cepte soru çözAYTCoğrafya-1Türkiye'de Turizm
Coğrafya-1
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Coğrafya-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Coğrafya-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Kapadokya'nın peribacaları volkanik tüflerin aşınmasıyla, Pamukkale'nin beyaz basamakları ise kalsiyumlu sıcak suların çökelttiği travertenlerle oluşmuştur; Türkiye'de turizmin önemli bir kısmı böyle doğal oluşumlara dayanır.
Türkiye'de Turizm konusu deniz-kum-güneş, kış, termal, inanç, kültür ve yayla turizmi gibi türleri ve bunların dağılışını belirleyen doğal ve beşerî etkenleri inceler. Uludağ ve Palandöken gibi merkezlerin kışın canlanması, turizm talebinin mevsime göre farklı yerlerde yoğunlaştığını gösterir.
AYT'de sorular bir merkezin özelliklerinden turizm türünü ya da talebin dönemsel değişimini açıklamayı, bazen de turizmi desteklemeyen bir etkeni ayırt etmeyi ister.
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir kıyı kasabasında turizmin gelişmesini destekleyen etkenlerden biri olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Cevap: E — Kıyı erozyonu nedeniyle kumsalların daralması
Kısaca — Kıyı erozyonu nedeniyle kumsalların daralması, kıyı turizminin gelişmesini desteklemez; plaj olarak kullanılabilecek alanı azaltır. Uzun ve güneşli yazlar, kolay ulaşım, antik kent kalıntıları ve konaklama olanaklarının artması ise turizmin gelişmesini destekler.
2. soruKolay
Türkiye’nin güneybatı kıyısındaki bir turizm merkezinde ziyaretçi sayısı haziran-eylül döneminde belirgin biçimde artmakta, kış aylarında ise düşmektedir. Merkezdeki konaklama tesisleri bu dönemde yüksek doluluk oranına ulaşmakta, kışın ise büyük ölçüde boş kalmaktadır.
Bu merkezde turizm talebinin mevsimsel olmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: C — Kıyı turizminin iklim koşullarına güçlü biçimde bağlı olması
Kısaca — Güneybatı kıyılarımızda turizmin belirli aylarda yoğunlaşmasının başlıca nedeni, deniz ve kıyı turizminin yüksek sıcaklık ile güneşlenme gibi iklim koşullarına doğrudan bağlı olmasıdır.
Kıyı turizmi faaliyetleri, deniz suyu sıcaklığı ve güneşli gün sayısı gibi doğrudan iklimsel unsurların elverişliliğine göre şekillenir. Akdeniz ve Ege kıyılarında haziran-eylül döneminde sıcaklık ve güneşlenme değerleri en üst seviyeye ulaştığı için deniz-kum-güneş talebi bu aylarda zirve yapar. Kış aylarında ise hava ve deniz suyu sıcaklıklarının düşmesi kıyı turizmine olan talebi doğal olarak kesintiye uğratır. Bu durum, turizm faaliyetlerinin yıl içine dengeli dağılamamasının ve tesislerin dönemsel doluluk yaşamasının temel nedenidir.
3. soruKolay
İç Anadolu’daki bir yerleşmede mineralce zengin sıcak su kaynakları çevresinde tedavi ve dinlenme tesisleri kurulmuştur. Tesisler kapalı mekânlarda hizmet verdiği için tedavi uygulamalarının kontrollü bir ortamda gerçekleştirilmesi mümkün olmaktadır. Bu tesislerin kapalı mekânlarda hizmet vermesinin yerel ekonomiye sağlayabileceği en doğrudan katkı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: E — Turizm faaliyetini yıl içine yayarak mevsimsel dalgalanmayı azaltması
Kısaca — Kapalı termal tesisler, hava koşullarına bağımlılığı azaltarak turizm faaliyetinin yıl içine yayılmasını sağlar. Kontrollü ortamda kışın da hizmet verilebilmesi, turizm gelirleri ve istihdamdaki mevsimsel dalgalanmayı azaltabilir. Diğer seçeneklerdeki katkılar turizmin gelişmesiyle ortaya çıkabilse de kapalı mekânda hizmet vermenin en doğrudan sonucu değildir.
4. soruKolay
Turizm yatırımlarının yoğunlaştığı kıyı kentlerinde;
I. mevsimlik istihdamın artması,
II. tarımsal arazinin kendiliğinden genişlemesi,
III. konut ve hizmet sektörüne talebin yükselmesi
durumlarından hangileri daha yaygın olarak gözlenir?
Cevap: C — I ve III
Kısaca — Turizmin canlandığı kıyılarda yaz sezonuna bağlı mevsimlik iş gücü ihtiyacı ile konut ve hizmet sektörü talebi belirgin şekilde artar (I ve III).
Turizm hareketleri dönemsel olduğundan özellikle yaz aylarında otel, restoran ve ulaşım gibi kollarda yoğun bir mevsimlik işçi ihtiyacı ortaya çıkar. Aynı zamanda gelen turistler ve kente yerleşen yeni nüfus, barınma ihtiyacını ve ticaret-hizmet talebini yukarı taşır. Tarım arazilerinin genişlemesi ise beklenmez; tam tersine kıyı turizmi yapılaşmayı hızlandırarak tarım alanlarının daralmasına yol açar.
5. soruKolay
Kapadokya bölgesi; volkanik tüf tabakalarının aşınmasıyla oluşan peribacaları, yer altı şehirleri, kaya kiliseler ve açık hava müzeleriyle önemli bir turizm merkezidir.
Bu bölgede aşağıdaki doğal ve kültürel unsurlardan hangisine rastlanmaz?
Cevap: E — Sümela Manastırı
Kısaca — Sümela Manastırı Karadeniz Bölgesi’nde (Trabzon) yer aldığından İç Anadolu’daki Kapadokya yöresine ait bir unsur değildir.
Kapadokya volkanik arazisi üzerinde Uçhisar Kalesi, Göreme Açık Hava Müzesi, Ihlara Vadisi ve Derinkuyu gibi pek çok yer altı şehri ile peri bacaları yer alır. Sümela Manastırı ise Trabzon’un Maçka ilçesinde Altındere Vadisi’ndeki Karadağ eteklerine sarp kayalıklar üzerine kurulmuş tarihi bir manastırdır.
6. soruKolay
Bir tur operatörü; Kapadokya, Afyonkarahisar ve Palandöken’i içeren rotaları birlikte pazarlamaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi bu yaklaşımın Türkiye turizmine en önemli katkısıdır?
Cevap: C — Doğal ve kültürel çekicilikleri çeşitlendirip turizm talebini farklı bölge ve mevsimlere yayması
Kısaca — Farklı çekiciliklere sahip merkezlerin birlikte pazarlanması, turizm talebini farklı bölgelere ve mevsimlere yayar.
Kapadokya doğal oluşumları ve kültürel mirasıyla, Afyonkarahisar termal turizmiyle, Palandöken ise kış sporlarıyla öne çıkar. Bu rotaların birlikte tanıtılması, farklı ilgi alanlarına ve mevsimlere yönelik turizm seçeneklerini çeşitlendirir. Böylece C seçeneğinde belirtilen katkı sağlanır.
Her soru o anki seviyene göre seçilir, yanlışların öğrenene kadar tekrar karşına çıkar; hepsi çevrimdışı çalışır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.