Geri Dönüşüm ve Atık Yönetimi — AYT Coğrafya-1 ve Coğrafya-2 örnek sorular ve çözümleri
çıkmış 9 sınavda 3 soru
Uygulamada bu konudan 17 soru var
Ücretsiz
Bu konu AYT sınavında iki kitapçıkta da sorulur: Coğrafya-1 (Sosyal Bilimler-1) ve Coğrafya-2 (Sosyal Bilimler-2). Bu sayfada iki kitapçığın örnek soruları bir arada.
Mutfak atıklarının kompostlanması ile kullanılmış pillerin ayrı toplanması aynı amaca hizmet eder ama farklı atık türlerine uygulanır: biri organik, diğeri tehlikeli atıktır.
Geri Dönüşüm ve Atık Yönetimi konusu atıkların kaynağında ayrıştırılmasını, yeniden kullanımını, geri dönüşümünü, düzenli depolanmasını ve bunların doğal kaynak tüketimine etkisini inceler. Atık yönetiminde öncelik sırası önemlidir: atığı hiç oluşturmamak, onu geri dönüştürmekten daha az kaynak harcar.
Cam şişenin yıkanıp yeniden doldurulması yeniden kullanım, eritilip yeni şişe yapılması ise geri dönüşümdür. AYT soruları farklı uygulamaları karşılaştırır ve geri dönüşümün yararlarına dair çıkarım ister.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Alüminyum kutuların geri dönüştürülmesi, boksit cevherinden yeni alüminyum üretilmesine göre çok daha az enerji gerektirmektedir.
Bu durumun geri dönüşümün sağladığı yararlarla ilişkisi düşünüldüğünde aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — Geri dönüşüm, enerji giderlerini azaltarak üretim maliyetlerinin düşmesine katkı sağlayabilir.
Kısaca — Geri dönüşümde daha az enerji kullanılması, enerji giderlerini azaltarak üretim maliyetlerinin düşmesine katkı sağlayabilir. Ancak toplam maliyet, toplama ve ayrıştırma gibi başka giderlere de bağlıdır. Çeldiricilere dikkat: Enerji tasarrufu, ham madde kullanımının aynı oranda azaldığını, toplama giderlerinin düşük olduğunu veya ürün kalitesinin düştüğünü göstermez; ekonomik yararın ortaya çıkması için boksit çıkarımının artırılması da gerekmez.
2. soruKolay
Bir araştırmacı, iki belediyenin atık yönetimi uygulamalarını karşılaştırmıştır:
X Belediyesi: Atıkları ayrıştırmadan toplamakta ve tamamını depolama alanına gömmektedir. Y Belediyesi: Atıkları kaynağında ayrıştırmakta, geri dönüştürülebilir olanları işleyerek sanayide ikincil ham madde olarak kullandırmaktadır.
Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi bu iki uygulamanın karşılaştırılmasından çıkarılamaz?
Cevabı göster
Cevap: E — Y Belediyesinde atık sorunu tamamen ortadan kalkmıştır.
Kısaca — Geri dönüşüm ve ayrıştırma uygulamaları atık miktarını ve çevreye olan baskıyı azaltsa da atık sorununu hiçbir zaman tamamen ortadan kaldırmaz.
Y Belediyesi geri dönüştürülebilir maddeleri ekonomiye kazandırarak doğal kaynak kullanımını azaltır ve depolama sahalarının ömrünü uzatır; X Belediyesi ise tüm atığı gömdüğü için hem kaynakları israf eder hem de depolama alanlarını hızla tüketir. Ancak en gelişmiş sıfır atık projelerinde dahi geri dönüştürülemeyen bakiye atıklar çıkmaya devam eder. Bu nedenle Y Belediyesinde atık probleminin bütünüyle bittiğini iddia etmek ulaşılamaz bir çıkarımdır.
3. soruKolay
Bir yerleşmede toplanan atıkların bir bölümü geri dönüşüm tesisine, bir bölümü ise düzenli depolama sahasına gönderilmektedir. Yetkililer, geri dönüşüm oranını artırmanın hem doğal kaynak tüketimini hem de depolama alanına giden atık miktarını azaltacağını belirtmektedir.
Bu bilgilere göre geri dönüşüm oranının artmasıyla aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: A — Atık üretiminin kendiliğinden artması
Geri dönüşüm, üretilen atığın yeniden değerlendirilmesini sağlar; atık üretimini kendiliğinden artırmaz. Doğal kaynak talebi, depolama yükü ve enerji kullanımı azalırken ikincil ham madde kullanımı artar.
4. soruKolay
Bir ülkede geri dönüşüm politikalarının yaygınlaştırılmasıyla birlikte çeşitli alanlarda değişimler yaşanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisinin bu değişimlerden biri olması beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: D — Birincil ham madde ihtiyacının artması
Kısaca — Geri dönüşüm ekonomik ve çevresel kazanımlar sağlar ancak bir ülkenin toplam nüfus miktarını azaltıcı bir etkisi yoktur.
Geri dönüşüm sayesinde kullanılan malzemeler ikincil ham maddeye dönüşür, doğal kaynak tüketimi yavaşlar ve çöp depolama sahalarına duyulan ihtiyaç azalır. Ayrıca hurda metallerin veya plastiklerin yeniden işlenmesi birincil cevher çıkarmaya göre daha az enerji gerektirdiğinden sanayi maliyetlerini düşürür. Ancak nüfus dinamikleri; doğumlar, ölümler ve göçlerle belirlendiğinden geri dönüşüm politikalarıyla doğrudan bir ilişkisi bulunmaz.
5. soruKolay
Bir bölgede aşağıdaki sorunlar tespit edilmiştir:
Düzenli depolama alanlarının kapasitesi hızla dolmaktadır.
Depolama alanları çevresindeki yeraltı sularında kirlilik artmaktadır.
Söz konusu faaliyetlerin maliyetleri her geçen yıl yükselmektedir.
Bu sorunların tümünün çözümüne en fazla katkı sağlayacak uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Atıkların kaynağında ayrıştırılarak geri dönüşüm tesislerine yönlendirilmesi
Kısaca — Depolama alanlarının dolmasını, yeraltı suyu sızıntılarını ve artan maliyetleri eş zamanlı çözecek en köklü adım atıkların kaynağında ayrıştırılıp geri dönüştürülmesidir.
Soruda sıralanan sorunların tamamı depolanan çöp miktarının fazlalığından ve depolama sahasındaki sızıntı sularının toprağa karışmasından kaynaklanır. Atıklar geri dönüştürüldüğünde sahalara giden çöp hacmi büyük oranda azalır; bu durum depolama sahalarını rahatlatır, yeraltı suyu kirliliğini engeller ve depolama maliyetlerini düşürür. Yenilenebilir enerji ya da sanayinin taşınması gibi seçenekler genel çevreye fayda sağlasa da doğrudan katı atık yönetimindeki bu üç belirli problemi çözemez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.