Göç, Şehirleşme ve Sonuçları — AYT Coğrafya-1 ve Coğrafya-2 örnek sorular ve çözümleri

Kısaca — Kentlerde iş ve eğitim olanaklarının zenginliği göç edilen kentin sunduğu çekici bir faktördür; kırsal alanın insanları göçe zorlayan itici koşulları arasında yer almaz.

İç göçte ‘itici faktörler’, kırsal alanda yaşamı zorlaştıran ve insanları ayrılmaya mecbur bırakan olumsuzluklardır. Tarım arazilerinin mirasla bölünmesi, tarımda makineleşmeyle işsizliğin artması, düşük gelir ve doğal afetler kırsalın doğrudan itici nedenleridir. Buna karşılık büyük şehirlerin sunduğu iş, eğitim ve sağlık gibi imkânlar göç alan yerin avantajlarıdır ve bunlar ‘çekici faktörler’ sınıfına girer.

Kısaca — Kültürel etkileşimin güçlenmesi şehirleşmenin getirdiği olumlu bir sosyal sonuçtur; hızlı şehirleşmenin yarattığı olumsuzluklar arasında yer almaz.

Kentsel alanlarda artan nüfus ve araç sayısı trafik sıkışıklığına, plansız yapılaşma ise yeşil alanların daralmasına yol açarak kent yaşamını olumsuz etkiler. Buna karşılık farklı kültürlerden gelen bireylerin bir arada yaşaması toplumsal etkileşimi, kültürel zenginliği ve hoşgörüyü güçlendirdiği için yapıcı bir gelişmedir.

Sanayi atıklarının çoğalması kentlerde görülen bir sorundur. Kırsalda göç yaşlı nüfus artışı, işgücü kaybı ve hizmet gerilemesi yaratır.

Kısaca — Kentlerin sunduğu geniş iş olanakları ile gelişmiş eğitim ve sağlık hizmetleri göçü hızlandıran çekici faktörler olduğundan doğru yanıt I ve II’dir.

Kırdan kente göçte “çekici faktörler”, kentin sunduğu cazip imkânları ve yüksek yaşam standartlarını ifade eder. Kentlerde farklı sektörlerde iş bulma şansının yüksek olması (I) ile kaliteli eğitim ve sağlık kurumlarına erişim kolaylığı (II) kırsaldaki nüfusu kendine çeker. Miras yoluyla tarım topraklarının küçülerek verimsizleşmesi (III) ise insanları kırsalı terk etmeye zorlayan itici bir etkendir.

Kısaca — Yıllık toplam nüfus artışı 20.000 kişi olup bunun 5.000'i doğum-ölüm farkından kaynaklandığı için kalan 15.000 kişi net alınan göçtür.

İldeki toplam nüfus artışı $520.000-500.000=20.000$ kişidir. Yıl içindeki doğal nüfus artışı (doğumlar ile ölümler arasındaki fark) ise $8.000-3.000=5.000$ kişidir. Toplam nüfus artışından doğal artış çıkarıldığında net göç miktarı bulunur: $20.000-5.000=15.000$ kişi. Nüfus doğal artıştan daha fazla büyüdüğü için il net göç alan durumundadır.

Kısaca — L kentinde temel hizmetleri geliştirmek göçü kaynağında tutarken, hızlı raylı ulaşım ve istasyon çevresinde planlı konut üretimi K metropolünün baskısını hafifletir (I ve II).

Öncülleri tek tek değerlendirdiğimizde: L kentinde eğitim, sağlık ve istihdam koşullarının iyileştirilmesi (I), özellikle gençlerin kenti terk etmesini önleyerek göç baskısını yerinde dengeler. Tren seferlerinin artırılması ve L istasyonunda planlı konut alanlarının geliştirilmesi (II), K metropolünde çalışanların L’de yaşamasını sağlayarak K üzerindeki konut ve trafik yükünü hafifletir. Yatırımları zaten aşırı doymuş olan K metropolünde toplamak (III) ise kente göç akınını daha da artırıp mevcut sorunları derinleştireceğinden uygulanabilir bir çözüm değildir.